پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۰ — صفحه 157

پدیدآورندگان:

ص۱۵۷

دهد . برخى گفته‌اند : منظور همان خمس است و بايد به اهل خمس داده شود . در روايت صحيح از امام باقر و امام صادق ( ع ) نقل شده است كه : انفال اموالى است كه بدون جنگ از دار الحرب بدست آيد و زمينى است كه صاحبانش آن را تخليه كنند . فقها اينها را « فىء » مىنامند . همچنين ميراث كسى كه وارث ندارد و زمينى كه در دست شاهان باشد و بيشه‌ها و وادىها و اراضى موات و . . . فرمودند : اينها متعلق به خدا و رسول و جانشينان اوست و در هر راهى بخواهند مصرف مىكنند و كسى را از آنها حقى نيست . غنائم بدر مخصوص پيامبر بود . اصحاب درخواست كردند كه به آنها بدهد و قرائت اهل بيت ( يسالونك الانفال ) صحيح است . قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ : بگو انفال از خدا و رسول است . تقاضاى آنها اين بود كه انفال بخودشان داده شود . از اينرو عده‌اى ترجيح داده‌اند كه منظور از « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ » اين است كه آنها تقاضا داشتند كه انفال بخودشان داده شود . نه اينكه حكم انفال را مىخواستند . پس « عن » زائده است . مؤيد آن جمله زير است كه آنها را امر بتقوى و پرهيزكارى مىكند . فَاتَّقُوا اللَّهَ . . . : بازهم در مورد اين آيه ، اختلافات ديگرى وجود دارد . برخى گفته‌اند : اين آيه با آيهء خمس نسخ شده است ( وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ . . . ) طبق آيهء خمس ، فقط خمس غنائم متعلق به خدا و رسول و . . . است . برخى گويند : اين آيه ، منسوخ نيست ، زيرا نسخ محتاج دليل است و اين آيه با آيهء خمس ناسازگار نيست . عده‌اى گويند : آنها حكم انفال را از پيامبر خواستند و پرسيدند : انفال از كيست ؟ از اينرو در جواب آنها گفته شد : از خدا و رسول است . دسته‌اى مىگويند : آنها پرسيدند كه حكم غنائم چيست و آيا تقسيم آن حلال است يا حرام ؟ از اينرو جواب داده شد كه تقسيم آن حلال است . در علت اين سؤال نيز اختلاف شده است . ابن عباس گويد : در روز بدر ، پيامبر فرمود : هر كس چنين و چنان كند ، براى اوست چنان و هر كس اسيرى بياورد ، براى اوست فلان . جوانها شتاب كردند و پيران در زير پرچمها باقى ماندند . هنگامى كه جنگ تمام شد ، جوانها چيزى را كه پيامبر براى آنها مقرر