پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۰ — صفحه 153

پدیدآورندگان:

ص۱۵۳

نماز را بلند و آهسته مخوان ) ابن عباس گويد : منظور اين است كه امام : صداى خود را بطورى بلند كند كه مأمومين صدايش را بشنوند . بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ : قتاده گويد : يعنى صبح و شام در ياد خدا باشيد . مقصود اين است كه دائم الذكر باشيد . برخى گويند : علت اينكه تنها صبح و شام را ميگويد ، اين است كه در اين دو وقت ، قلب انسان از فكر معاش آسوده است و بهتر مىتواند به ياد خدا باشد . وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلِينَ : و از كسانى كه از دعا و ذكر غافلند ، نباش . ابن زيد و مجاهد و ابن جريج گويند : آيه متوجه كسى است كه مامور به استماع قرآن و سكوت شده است . مسلمين هر گاه قرآن را مىشنيدند ، با شنيدن نام بهشت و دوزخ صداى خود را بدعا بلند مىكردند . جبائى گويد : اين آيه دلالت دارد بر اينكه هر كس در موقع دعا صداى خود را بلند كند ، خطا كار است . اكنون به منظور تشويق بذكر دعا مىفرمايد : إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ : حسن و ديگران گويند : يعنى فرشتگان كه در پيشگاه خداوند هستند ، با همهء قدر و منزلتى كه دارند ، خدا را عبادت مىكنند و از ياد او غفلت نمىورزند . مقصود اينكه : اگر شما تكبر كنيد ، كسانى كه برتر از شما هستند و در پيشگاه خداوند شرف و برترى دارند ، از عبادتش تكبر نميكنند . منظور از اينكه ، آنها در پيشگاه خدا هستند ، تشريف و تجليل آنهاست نه قرب مكانى . برخى گويند : يعنى آنها در مكانى مقدس و با شرافت هستند و جز خدا كسى بر آنها حكم نمىراند . بر خلاف بشر ! زجاج گويد : هر كس برحمت و فضل خدا نزديك است ، در پيشگاه خداست . وَ يُسَبِّحُونَهُ وَ لَهُ يَسْجُدُونَ : اينان خدا را از آنچه در خور مقامش نيست ، تنزيه و در برابرش خضوع مىكنند . برخى گويند : يعنى نماز مىگزارند . بدون خلاف : اين آيه ، آيهء سجده و اولين سجده‌هاى قرآن است ، در بارهء سجدهء آن ، اختلاف است . ابو حنيفه گويد : واجب و شافعى گويد : مستحبّ مؤكد است . عقيدهء شيعه نيز بر استحباب است .