بيان آيه 130 - 131
لغت
عرب مىگويد : « اخذتهم السنه » يعنى دچار قحطى شدند . شاعر گويد :
و اموال اللئام بكل ارض * تجحفها الجوائح و السنون
يعنى : ثروت مردم بخيل ، در هر سرزمينى كه باشند ، دستخوش حوادث و زوال مىشود .
تطير : فال بد . اصل اين كلمه از طير است . طائر انسان عمل اوست . عرب مرغى كه از سمت راست آيد بفال نيك و مرغى كه از سمت چپ آيد بفال بد مىگيرد .
مقصود
وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ
: ما قوم فرعون را بكيفر رفتار زشتشان گرفتار قحطى كرديم . لام براى قسم است . « قد » گذشته را به حال نزديك مىكند .
وَ نَقْصٍ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ
: علاوه بر قحطى و خشكسالى آنها را گرفتار كمبود ثمرات و ميوهها كرديم . باشد كه بترسند و يكتا پرست شوند . لكن تغيير روش ندادند . زجاج گويد : آنها گرفتار زيان مالى شدند ، زيرا اين گرفتاريها باعث رقت قلوب و توجه به خدا ميشوند . چنان كه مىفرمايد :
« وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعاءٍ عَرِيضٍ »
( هر گاه شرى به او برسد ، بدعا و استغاثه مىپردازد ) برخى گويند : يعنى براى اينكه متوجه شوند كه فرعون اگر خدا بود ، اين طور گرفتار نمىشد . از اين آيه بر مىآيد كه جبريان بخطا رفتهاند ، زيرا خداوند كفر كسى را نمىخواهد ، بلكه تذكر و توجه مىخواهد .
فَإِذا جاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قالُوا لَنا هذِهِ
: هر گاه به فراوانى نعمت مىرسيدند ، مى - گفتند : اين بخاطر خودمان است كه همواره در بلادمان بركت و نعمت بوده است و