بيان آيه 130 - 131 - 132
قرائت
يعملون : ابن عامر به تاء خوانده است و ديگران به ياء
لغت
غفلت : سهو . ضد غفلت « يقظه » و ضد سهو « ذكر » و ضد « غروب » حضور است .
اعراب
ذلك : خبر مبتداى محذوف . يعنى « الامر ذلك » يا اينكه مفعول فعل محذوف است . يعنى « فعلنا ذلك » .
أَنْ لَمْ يَكُنْ
: اين « ان » مخفف از ان است . يعنى لانه لم يكن . . . چنان كه شاعر گويد :
فى فتية كسيوف الهند قد علموا * ان هالك كل من يحفى و ينتعل
يعنى : در ميان جوانانى كه همچون شمشيرهاى هندى بوده ، دانستند كه هر پا برهنه و كفش بپايى هلاك مىشود . ( يعنى : انه ) بعد از « ان » مفتوحه بايد ضمير مقدر باشد .
اما بعد از « ان » مكسوره لازم نيست .
كل : اين كلمه مثل « قبل و بعد » نيست كه با حذف مضاف اليه مبنى شود ، زيرا « قبل و بعد » حتى در حال ذكر مضاف اليه معرب تام نيستند ، و رفع داده نميشوند .
مقصود
اكنون خداوند متعال ، تمام آنچه را در روز قيامت ، به جن و انس خطاب خواهد كرد ، بيان مىكند ،
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ
: « معشر » جماعتى است كه