خود و عقابى كه در برابر گناهى تعيين كرده است ، مخالفت خواهد كرد ؟ ! ابو عمرو گفت : اى ابو عثمان ، به رمز كلام عرب وارد نيستى . وعد و وعيد با يكديگر فرق دارند .
عرب هر گاه كيفر بدى را در مقابل عملى وعده كند ، سپس آن را بجا نياورد ، اين مخالفت را بزرگوارى و فضل مىداند . لكن اگر وعدهء پاداش خيرى بدهد ، سپس آن را بجا نياورد ، اين مخالفت را زشت مىشمارد . ابو عثمان گفت : اين مطلب را در كلام عرب به من نشان ده . ابو عمرو گفت :
و انى ان اوعدته او وعدة * لمخلف ا يعادى و منجز موعدى
يعنى اگر او را بترسانم يا وعده كنم ، هر آينه ترسانيدنم را خلف وعدهام را عملى مىكنم .
در دعايى كه به روايت صحيح از امام باقر ( ع ) و صادق ( ع ) نقل شده است ، چنين است :
« يا من اذا وعد وفى و اذا توعد عفى »
اى خدايى كه چون وعده كنى وفا كنى و چون بترسانى عفو كنى . اين نيز مؤيد آن چيزى است كه گذشت .
چه خوب گفته است يحيى بن معاذ : وعد و وعيد هر دو حقند و وعد ، حق بندگان خداست كه ضمانت كرده است كه هر گاه كارى انجام دهند خداوند در برابر آن كار پاداشى به آنها عطا كند . بديهى است كه هيچكس وفا كنندهتر از خدا بوعدهء خود نيست و وعيد حق خداوند بر بندگان است كه دستور داده : فلان كار را نكنيد كه عذابتان مىكنم . هر گاه بندگان آن كار را كردند ، اگر بخواهد كيفر مىكند و اگر بخواهد كيفر مىكند . زيرا حق اوست و براى پروردگار ما بهتر اين است كه عفو و كرم خود را شامل حال گنهكاران كند كه او آمرزنده و رحيم است .
اسحاق بن ابراهيم روايت كرده است كه از قيس بن آنس شنيدم كه گفت : نزد عمرو بن عبيد در خانهاش بودم ، گفت ، روز قيامت مرا مىآورند و در برابر خداوند قرار مىدهند ، خداوند مىگويد : تو گفتى قاتل در آتش است ؟ پاسخ مىدهم : خودت گفتى :
« وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً . . . »
من كه در آن خانه از همه كوچكتر بودم ، به او گفتم : اگر خداوند به تو بگويد : من گفته بودم :
« إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ