به خدا پيدا مىكنند و در نتيجه عبادتشان بيشتر مىشود ; مقصود از « موادّ » آن انگيزه هايى است كه در دلهاى اينهاست و آنها را به عبادت و اطاعت از خداوند مىكشاند ; « موادّ » از مادّه « مدّ » به معناى كشيدن است ، يعنى آن كششى كه در قلب آنها پيدا مىشود و آنها را به طرف عبادت مىكشاند .
« لايرجع بهم » يعنى برنمى گرداند اين ملائكه را « الاستهتار بلزوم طاعته » عشق و دلباختگى آنها به لزوم اطاعت پروردگار « الاّ الى موادّ من قلوبهم غير منقطعة » مگر به موادّى پايدار در دلشان « من رجائه و مخافته » از اميد به او و ترس از او ; به اين معنا كه هميشه دل آنها مملوّ از اميد و ترس است و روى اين حساب هم هميشه به عبادت و اطاعت خداوند مشغولند .
عشق پايدار به اطاعت در ملائكه
« لَمْ تَنْقَطِعْ اَسْبابُ الشَّفَقَةِ مِنْهُمْ فَيَنُوا فِى جِدِّهِم »
( آنچه سبب خوف و ترس از عذاب است از نظر آنان محو نگشته تا آنها از خود سستى نشان دهند . )
« ينوا » از مادّه « ونى ينى » به معناى ناتوانى و سستى است ; يعنى آن اسباب عشق و دلباختگىِ به خداوند كه همان اميد و ترس بود از آنها منقطع نمىشود تا بر اثر انقطاع سستىِ در عبادت براى آنان پيش آيد .
« وَلَمْ تَأْسِرْهُمُ الاَْطْماعُ فَيُؤْثِرُوا وَشِيكَ السَّعْىِ عَلَى اجْتِهادِهِمْ ، وَلَمْ يَسْتَعْظِمُوا مَا مَضَى مِنْ اَعْمالِهِمْ »
( و طمع هاى دنيايى آنان را اسير نكرده تا سعى نزديك دنيا را بر كوشش براى آخرت ترجيح دهند ، و اعمال گذشته خود را بزرگ نپنداشته اند . )
« و لم تأسرهم الاطماع فيؤثروا وشيك السّعى على اجتهادهم » ، « لم تأسر » از « اَسر » به معناى اسير شدن است . « اطماع » جمع « طمع » است . « وشيك » به معناى نزديك ،
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 579
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٥٧٩