« فَمَا يُدْرَكُ بِكُمْ ثَارٌ ، وَلايُبْلَغُ بِكُمْ مَرَامٌ »
( به وسيله شما خونخواهى نمى توان كرد ، و به وسيله شما مقصودى حاصل نمى شود . )
« ثار » به معناى خون و انتقام خون است . « فما يدرك بكم ثار » يعنى به وسيله شما نمى شود انتقام خونى را گرفت ، معاويه آمده است مسلمانان را كشته و اموال مردم را غارت كرده است ، بايد رفت و از او انتقام گرفت ، شما كسانى نيستيد كه بشود به وسيله شما انتقام خون مسلمانان را گرفت ; « و لايبلغ بكم مرام » و شما كسانى نيستيد كه بتوان به وسيله شما به مقصود رسيد ; يعنى بر اثر بى اعتمادى اى كه نسبت به شما هست نمى توان به مقاصد اسلامى رسيد و دستورات اسلام را به وسيله شما پياده كرد .
پاسخى نامناسب به درخواست حضرت على ( عليه السلام )
« دَعَوْتُكُمْ اِلَى نَصْرِ اِخْوَانِكُمْ فَجَرْجَرْتُمْ جَرْجَرَةَ الْجَمَلِ الْأَسَرِّ ، وَتَثَاقَلْتُمْ تَثَاقُلَ النِّضْوِ الْأَدْبَرِ »
( شما را براى يارى برادرانتان دعوت كردم پس ناله كرديد مانند ناله شترى كه نافش درد مىكند ، و سنگينى كرديد مانند شتر لاغرى كه پشتش زخم است . )
مقصود از « نصر اخوانكم » يارى مسلمانان عين التّمر است كه آن موقع مورد تهاجم نعمان بن بشير عامل معاويه قرار گرفته بودند ; مى فرمايند : شما را براى يارى مسلمانان عين التّمر دعوت كردم ; « فجرجرتم جرجرة الجمل الاسرّ » اين يك تشبيه است و از اين قبيل تشبيهات در كلمات حضرت اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) فراوان است . اينجا حضرت عذرآوريهاى مردم را براى فرار از جنگ تشبيه به صدا و ناله شترهايى كرده كه درد در ناف آنها افتاده و ناله مى زنند . « سُرّة » به معناى ناف است و « اسرّ » به معناى مبتلا به درد ناف است .
« و تثاقلتم تثاقل النّضو الادبر » و هنگامى كه شما را براى يارى مسلمانان
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 586
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٥٨٦