با برودت شكسته مىشود حالى ميان گرمى و سردى پديد مىآيد كيفيات ساير عناصر بسبب آميزش كيفيات با عناصر ديگر از شدت ميكاهد همچنين صورت هر عنصري كه اصل همه صفات و كيفيات است از صرافت خود ميكاهد و صورت تازه پيدا مىشود ميانه همه آن عناصر تركيبى و واسطه ميان آنها و تركيب آب و هوا چيزى است واسطه ميان آب و هوا و حاجى ملا هادى سبزوارى در منظومه فرمايد :
قالوا بحفظ الصور النوعية * و عندنا المبقاة كالكيفية
فهده الصورة من اواثل * نازلة كنا قص من كامل
و به نظر ميرسد كه حالت متوسطه ميان عناصر براى توجيه آن همه خواص بزرگ و عجيب از مركبات كافى نيست و عقل باور نميكند مثلا روح حيوانى يا نباتى از كاستن رطوبت آب و يبوست خاك باشد وقتى ميعان و جريان شديد آب و يبوست شديد خاك به حالت متوسطه تبدل شود نبايد خاصيتى غير حاصل جمع همان كه داشتند حاصل شود مگر خفيفتر و موافق اصول عقلى بايد گفت : چيز تازه بسبب استعداد مزاج در بدن حيوان و نبات پيدا مىشود كه نبود و آن نيروى تازه كه مبدء ساير قوى است مانند هاضمه و ذائقه و محركه و قوه نگهدار صورت استخوانى و گوشت و پوست همه با هم متحد ميشوند و سوى يك غرض حركت ميكنند و اگر از ما بپرسند صورت نوعيه گياه يا حيوان چيست گوئيم چيزى است كه وقتى نباشد گوشت و پوست و اعضاى ديگر خود اتحاد ندارند بكله پراكنده و مستقلند از ديگرى و چون صورت حيوانى پديد آيد همه اين صورتهاى نوعيه را در برمىگيرد و خود او صورت مقوم ماده مىشود و اگر صدر المتالهين اين معنى را خواسته باشد ما از پيروان اوئيم و اگر گويد هيچ نيست جز تعديل عناصر آن را سخت بعيد ميدانيم و اگر خاصيت مركب حاصل جمع خواص فرد فرد بسائط بود احتمال اخير صحيح بود .
ثمّ تختلف الأمزجة في الإعداد بحسب قربها و بعدها عن الاعتدال .