او را بكشد و سومى مراقب باشد تا از آمدن كسى كه به سوى آنان مىآيد يا آنان را مىبيند آگاهشان گرداند ، در اينجا قاتل كشته مىشود و نگهدارنده پس از مجازات به زندان ابد مىافتد و سومى نابينا مىشود . « 1 »
2 . سيّد مرتضى : از فتاوا و نظريّات مختص شيعه اين است كه ، از ميان سه شخص قاتل ، نگهدارنده و مراقب ، اوّلى كشته مىشود ، دومى آن قدر در زندان مىماند تا بميرد و سومى كور مىشود . « 2 »
3 . شيخ طوسى : هرگاه دو نفر در قتل يك فرد شريك باشند ؛ يكى بكشد و ديگرى نگهدارد ، قاتل را مىكشند و نگهدارنده به حبس ابد محكوم مىشود . اگر نفر سومى با آنان باشد كه به آن دو نگاه مىكند ( و مراقب است ) كور مىشود . « 3 »
4 . همو : اصحاب ما روايت كردهاند كه زندانى مىشود تا بميرد و برخى از عالمان غير شيعى گفتهاند : تعزير مىشود و چيزى بر او نيست . برخى ديگر از آنان گفتهاند : اگر به شوخى نگهداشته باشد تعزير مىشود ، امّا اگر به قصد كشتن نگهداشته باشد قصاص مىشود . « 4 »
5 . همو : در مورد نگهدارنده و قاتل ، قاتل قصاص مىشود و نگهدارنده به زندان ابد مىافتد . ربيعه [ از عالمان اهل سنّت ] نيز قائل به همين مطلب است ، تا اينكه فرمود : دليل ما اجماع طايفهء شيعه و اخبار ايشان است ؛ زيرا آنان خلافى براى آنچه بيان كرديم ، روايت نكردهاند . « 5 »
6 . سلّار بن عبد العزيز : اگر در كشتن وى مشاركت جستند نه بدين گونه كه هر يك از آنان بر طبق معمول ضربهاى به او زده باشند ، بلكه بدين صورت كه گروهى از ايشان او را مىكشت و گروهى نظاره مىكردند و ديگران نگه مىداشتند ، قاتل كشته مىشود و زيادى ديهشان ( در صورتى كه چند نفر در قتل دست داشتند و يكى قاتل مباشر بود ) داده مىشود و نگهدارنده تا پايان عمر در زندان مىماند و چشم مراقب كور مىشود . « 6 »
هامش
( 1 ) . مقنعه ، ص 745 .
( 2 ) . انتصار ، ص 270 .
( 3 ) . نهايه ، ص 744 .
( 4 ) . مبسوط ، ج 7 ، ص 49 .
( 5 ) . خلاف ، ج 5 ، ص 173 ، مسألهء 36 .
( 6 ) . مراسم ، ص 238 .