3 . مرداوى : . . . بنابر آنچه از ادلّهء صحيح از مذهب معلوم است مدت حبس او سه روز است . اين مطلب در وجيز و غير آن ، مورد جزم و يقين قرار گرفته و در محرّر ، نظم ، فروع و . . . بر قول ديگر مقدّم داشته شده است . گفته شده : او را حبس مىكنند تا زمانى كه شاهدان تزكيه گردند . در رعايه اين سخن مقدّم داشته شده است و نيز گفته شده : قول به اطلاق آن داراى فسادى آشكار است و آن همان گونه است كه گفت . . . . « 1 »
13 . زندان در مورد نكول
در اينجا چند فرع است :
الف ) زندان براى كسى كه در مورد بدهكارى به ميت از سوگند خوددارى مىكند
و براى وارثى كه در مورد وصيت از سوگند خوددارى مىكند .
شيخ طوسى در مبسوط اين فرع را ذكر كرده و در هر دو مورد فتوا به حبس داده است .
شيخ بهائى در جامع عباسى همين رأى را داده است . صاحب جواهر نيز از نظر شيخ طوسى - رضوان اللّه عليه - دفاع كرده است . ابن قدامه و مرداوى نيز اين فرع را ذكر كردهاند . ولى جماعتى از علما با فتواى شيخ طوسى مخالفت كردهاند از جمله محقق حلّى در شرائع الاسلام ، علّامه در قواعد الاحكام ، فرزند علّامه ، يعنى فخر المحققين در شرح بر قواعد الاحكام ، محقق كركى در جامع المقاصد ، فاضل هندى در كشف اللثام و سيد عاملى در مفتاح الكرامه . بعضى از اين افراد براى ردّ نظر شيخ استدلال كردهاند : زندان در اينجا ، عقوبتى است كه دليل آن اثبات نشده است و برخى ديگر به دليل اختلاف مبنايى با شيخ آن را ردّ كردهاند . آنان مىگويند : به مجرّد نكول ، حكم عليه ناكل صادر مىشود و ديگر نيازى به حبس نيست .
آراى فقيهان شيعه
1 . شيخ طوسى : در چند مسأله امكان ردّ يمين نيست :
اوّل : مردى بميرد و وارث نسبى نداشته باشد در اينجا مسلمانان وارثان او هستند .
پس اگر حاكم در يادداشتهاى ميت ببيند كه وى وامى به كسى داده است يا يك شاهد به اين موضوع شهادت داد ، ولى شخص مديون منكر آن باشد در اينجا اگر سخن او همراه با
هامش
( 1 ) . انصاف ، ج 11 ، ص 292 .