گفتهاند : مثل مردها حبس مىشوند ؛ چون با اين كار دلهايشان درهم مىشكند و حكم زمينگير و پيرمرد از كارافتاده نيز چنين است . « 1 »
4 . همو : اگر از اهل بغى كسى كه اهل جنگ نيست ؛ مانند زنان ، كودكان ، زمينگيرها و پيرمردان ، اسير شدند ، شيخ در خلاف گفته است : حبس نمىشوند و گفته است : در ميان اصحاب ما بعضى گفتهاند : آنها مانند جوانان جنگى ، حبس مىشوند و ابن جنيد گفته است : اگر اسير از اهل بغى ، زن و كسى باشد كه نمىكشد ، تا پايان جنگ ، حبس مىشود و اقرب سخن شيخ است ؛ زيرا اصل ، برائت ذمّه است . « 2 »
5 . شهيد اوّل : اگر رزمندهاى از ايشان اسير شد ، حبس مىشود تا جنگ تمام شود و اگر غير رزمنده ، مانند زنان ، زمينگيرها ، پيرمردان و كودكان اسير شدند ، آزاد مىشوند . « 3 »
نظر نگارنده : گرچه حكم همان است كه شيخ طوسى در خلاف گفته است و علّامه در تذكرة الفقهاء آن را به جهت اصل و عدم دليل تأييد كرده است ، لكن اگر حبس باعث درهم شكستن گروه و فروپاشى قلب آنان شود ، قول به جواز بعيد نيست ، اگر نگوييم واجب است به ويژه كه اين قول ، قائلى همچون ابن جنيد ، شيخ طوسى در مبسوط و بعضى از اصحاب - آنطور كه در عبارت علّامه حلّى به نقل از شيخ طوسى آمده - دارد .
آراى ديگر مذاهب
1 . فيروزآبادى : اهل بغى . . . اگر كودك يا زنى ( از آنها ) اسير شد ، نص مىگويد :
آزادش مىكند و گفته شده : آنان را حبس مىكند . « 4 »
2 . ابن قدامه : . . . اگر اسير ، اهل جنگ نباشد ؛ مثل زنان ، كودكان و پيرمردهاى از كارافتاده ، رهايشان مىكند و بنابر يكى از دو وجه حبس نمىشوند و در وجه ديگر حبس مىشوند ؛ چون با اين عمل دلهاى اهل بغى فرو مىريزد . « 5 »
هامش
( 1 ) . تذكرة الفقهاء ، ج 9 ، ص 423 .
( 2 ) . مختلف الشيعة ، ج 4 ، ص 454 .
( 3 ) . دروس ، ج 2 ، ص 42 .
( 4 ) . تنبيه ، ص 229 .
( 5 ) . مغنى ، ج 8 ، ص 115 ؛ نك : الامّ ، ج 4 ، ص 219 ؛ مزنى ، مختصر النافع ، ص 257 ؛ مجموع ، ج 19 ، ص 206 ؛ حلية العلماء ، ج 7 ، ص 617 ؛ وجيز ، ج 2 ، ص 165 .