3 . علّامه حلّى : اگر فردى از اهل بغى اسير اهل عدل شود ، اگر جوانى قوى باشد زندانى مىشود تا بيعت كند يا اينكه يارانش شكست بخورند و گروهى براى آنان باقى نماند و سلاحهايشان را كنار بگذارند . « 1 »
4 . همو : اگر فردى از اهل بغى در دست اهل عدل افتد در صورتى كه جوان جنگجو باشد ، پيشنهاد بيعت به او مىشود ، اگر در حال برپايى جنگ بيعت كرد ، از او پذيرفته و آزاد مىشود و اگر بيعت نكرد در زندان مىماند ، پس از پايان جنگ اگر توبه كردند و سلاح را زمين گذاشتند و از جنگ دست كشيدند يا فرار كردند بدون اينكه به طرف تشكيلات بروند ، آزاد گذاشته مىشوند ، ولى اگر به طرف تشكيلات رفتند در آن حال ، از نظر ما رها نمىشوند . برخى از ايشان گفتهاند : آزاد گذارده مىشود ؛ چون فرارى آنها دنبال نمىشود و ما خلاف آن را بيان كرديم . « 2 »
5 . شهيد اوّل : اگر رزمندهاى از ايشان اسير شود ، زندانى مىشود تا جنگ تمام شود . « 3 »
6 . شيخ محمد حسن نجفى : اگر رزمندهاى از آنها اسير شود ، در دروس گفته است :
زندانى مىشود تا جنگ تمام شود ، ولى در بعضى اخبار آمده است « 4 » : عمّار ، اسيرى از ايشان را نزد امام على - عليه السلام - آورد آن حضرت او را كشت . خدا آگاه و داناست . « 5 »
آراى ديگر مذاهب
7 . ابو يوسف : بعضى از اصحاب ما گفتهاند : اگر اردوى اهل بغى برپا باشد اسيرانشان كشته و فراريشان دنبال و مجروحشان تعقيب مىشوند ، ولى اگر لشكر و تشكيلاتى نداشته باشند كه به آن پناه ببرند فراريشان دنبال و مجروحشان تعقيب و اسيرانشان كشته نمىشوند و اگر ترس اين باشد كه اسيران اگر آزاد شوند تشكيلات برپا كنند به زندان سپرده مىشوند تا توبهء ايشان حتمى شود . « 6 »
هامش
( 1 ) . تحرير الاحكام ، ج 1 ، ص 156 .
( 2 ) . تذكرة الفقهاء ، ج 9 ، ص 423 .
( 3 ) . دروس ، ج 1 ، ص 42 .
( 4 ) . نك : مستدرك الوسائل ، ج 11 ، ص 50 ، ح 2 .
( 5 ) . جواهر الكلام ، ج 21 ، ص 342 .
( 6 ) . خراج ، ص 214 .