تكوينى است - يعنى - افعالى كه مخصوص خداوند است از قبيل خلق و رزق و اماته و احياء و غيره .
و اراده تشريعى عبارت از علم حقتعالى بتكاليف بندگان از اوامر و نواهى و ارسال رسل و انزال كتب و جعل احكام است .
بنابراين در اراده تكوينى مصلحت در ايجاد خود فعل است درحالىكه فعل از افعال الهى است و از تحت اختيار عبد بيرون است و در اراده تشريعى مصلحت در امر و نهى و جعل حكم است و فعل از افعال اختيارى عبد و صلاح در صدور آن از عبد است .
دليل بر ثبوت اراده : صفت اراده را براى واجب الوجود از چند طريق ميتوان اثبات كرد .
اول - از راه علم به اين معنى كه وقتى علم حقتعالى ثابت شد مطلقا علم بصلاح كه شعبه از علم است نيز ثابت خواهد شد .
دوم - از راه قدرت به اين بيان كه چون ثابت شد خداوند قادر است يعنى افعال او از روى اختيار صادر مىشود اراده او نيز ثابت ميگردد زيرا فعل مختار مسبوق بعلم و اراده است .
سوم - از راه اثبات جميع صفات ثبوتيه ذاتيه ببيانى كه توضيح آنها گذشت .
كراهت چيست : صفت كراهت مقابل اراده است يعنى علم بفساد يا علم بعدم صلاح و آن هم بر دو قسم است ، كراهت در امور تكوينى - يعنى - امورى كه ايجادش از واجب الوجود داراى مفسده است يا مصلحت ندارد و به اين جهت صادر نميشود ، و كراهت در امور تشريعى - يعنى - امورى كه صدورش از عبد براى خود او داراى مفسده است ( چون مصلحت و مفسده در امور تشريعى راجع بعبد است ) و به اين جهت خداوند نهى فرموده است .
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — صفحة كلم الطيب 60
مساهمون: سيد عبد الحسين طيب
صكلم الطيب ٦٠