باشد . دوّم هرگاه كه همزهء وصل مكسور باشد وهمزهء استفهام بر وى درآمده مثل قل أتّخذتم « 1 » وجديد أفترى « 2 » وأصطفى البنات « 3 » . ودر مواضع ششگانه كه مفتوح است واوّل آن آلذّكرين « 4 » است همچنين . ليكن اختلاف است در آنكه ثابت در اين موضع همزهء وصل است يا استفهام ودر مكسورات همزهء استفهام ثابت است البتّه .
وخلاف است از أبو داود در قل أفتّخذتم « 5 » . سوّم هرگاه كه همزهء وصل بر همزهء ساكنه داخل شود وپيش از وى واو يا فاء باشد مثل وأتوا البيوت « 6 » وو أتمروا « 7 » وفأتوا بسورة « 8 » [ و ] فأت بها « 9 » . واين نزد حافظ أبو عمرو وأبو داود است . واگر بهجاى واو وفاء ، ثمّ باشد يا كلمه كه بر آن سكوت توان كرد لابد باشد از اثبات همزهء وصل مثل ثمّ ائتوا صفّا « 10 » وقال ائتوني بأخ « 11 » والملك ائتوني « 12 » ولقاءنا ائت « 13 » ويصالح ائتنا « 14 » والّذى اؤتمن « 15 » .
چهارم امر حاضر از سؤال هرگاه كه مسبوق باشد به واو يا فاء مثل وسئل « 16 » ، وسئلوا « 17 » ، فسئلوا « 18 » .
پنجم همزهء مصاحبهء لام تعريف هرگاه كه مسبوق باشد بر لام جارّه يا لام تأكيد مثل وللّه الأسماء « 19 » وفللّه العزّة « 20 » وللّذى أنعم اللّه « 21 » وللّذى ببكّة « 22 » وللدّار الآخرة « 23 » .
واين نيز به قول دانى وأبو داود است .
واجماع است كتّاب را در رسم الف « ابن » خواه كه صفت واقع شود خواه خبر مثل
هامش
( 1 ) . بقره / 80 .
( 2 ) . سبأ / 7 و 8 .
( 3 ) . صافّات / 153 .
( 4 ) . انعام / 143 و 144 .
( 5 ) . رعد / 16 .
( 6 ) . بقره / 189 .
( 7 ) . طلاق / 6 .
( 8 ) . بقره / 23 ؛ يونس / 38 .
( 9 ) . بقره / 258 ؛ أعراف / 106 .
( 10 ) . طه / 64 .
( 11 ) . يوسف / 59 .
( 12 ) . يوسف / 50 و 54 .
( 13 ) . يونس / 15 .
( 14 ) . أعراف / 77 .
( 15 ) . بقره / 283 .
( 16 ) . يوسف / 82 ؛ زخرف / 45 .
( 17 ) . نساء / 32 ؛ ممتحنه / 10 .
( 18 ) . نحل / 43 ؛ أنبياء / 7 .
( 19 ) . أعراف / 180 .
( 20 ) . فاطر / 10 .
( 21 ) . احزاب / 37 .
( 22 ) . آل عمران / 96 .
( 23 ) . انعام / 32 .