4 . رفتار مناسب با حجاج ايرانى
[ سند اول ]
در وثيقه مسطوره چنين مندرج و مرقوم گرديده كه از حجاج بيتالله الحرام و زوار مشاهد مقدسه كه ذريه حضرت خيرالاناماند ، جز وجوه مبتدعه از قبيل دورمَه و كوشى « 1 » و غيره نستده ، آنها را به سالمين آمين به مقصد رسانند . حكام و ضابطان سرحدات خلاف آن را مرتكب و بهخلاف رفتار و سلوكى كه با اهالى ممالك هند و تركستان مسلوك مىدارند در اين بين با ناخوشى با اهالى ايران از مجاورين رفتار مىنمايند . اين مطلب منافى شرط مصالحه و مراعات طريقه اسلام و ثانيا در عهدنامه مذكور گرديده كه به تفرقه ، ولايات را نگاهدارى نكرده ، رد نمايند مكرر در باب تفرقه ايرانى كه بعد از زوال آفتاب دولت خاقان طوبى . . . نادرسلطان اسكنه الله تعالى . . . به تقريب تصاريف « 2 » زمان و تسلط ارباب جور و عدوان متفرق به ولايات روم آمدهاند .
[ سند بدون تاريخ است ، اما از آنجا كه از اسناد دوره نادرشاه است ، چنين بر مىآيد كه مربوط به سال 1156 ق و بعد از جنگ ايران و عثمانى در زمان نادرشاه باشد ] .
BOA . Hatt Humayun , 00005 / 00174 / 00002
[ سند دوم ]
پادشاه من ، وزير من ، اين تقرير را مطالعه كردم
مذاكره مناسبى رخ داد ؛ از هر جهت مذاكره به خوبى بود . شريف ، حق طلب عوائد از حجاج ايران ندارد ؛ بر مبناى قرار با مذاكره در مجلس فى الفور تنظيم شود .
سرورم صاحبشوكت ، كرامت ، محبت ، قدرت و ولىالنعمتم
امسال بنده ما ، محمدعلىپاشا والى مصر بعد از حج ، هنگام بازگشت به همراه پسرش توسونپاشا متوجه شد استحكامات حرمين محترمين به خوبى مورد توجه قرار
هامش
( 1 ) . ( تركى ) نوعى ماليات مربوط به عبور و مرور از يك منطقه و توشه و آذوقه همراه .
( 2 ) . وقايع و حوادث روزگار .