و مدارا معامله شود و از آنها خلاف شرع و قانون هيچ چيزى به هر نامى چون هوزمه و غيره مطالبه نشود . كذالك از زوار عتبات عاليات كه مالالتجاره همراه ندارند ، حكام و مباشر بغداد از آنها باج طلب نكنند و طبق قوانين دولتين با آنها رفتار شود . پس از تاريخ انعقاد صلح ، هر شخصى از ايران به ممالك محروسه و از اين طرف نيز به ايران فرار كند ، حمايت نشود .
BOA . Hatt Humayun 1264 / 48 / 946 / b
[ به احتمال زياد تاريخ 1264 باشد ]
51 . سفر حج حاجى سيدحسين
جناب صاحبجلال ، حاجى سيدحسين ، تبعه دولت ايران و اتباعش تصميم دارند به جانب حجاز مغفرتطراز عزيمت كنند . ايشان قصد دارند از قاهره مصر و دارالسعادت از طريق دريا به جانب حجاز مغفرتطراز عزيمت كنند . از هر طريق كه قصد دارد ، با اطلاع از آن ، در آن باب امر شريف صادر شود تا مفتيان ، وزيران و گمركچيان و ذىالقدران و ضابطان واقع در سواحل و همه جزاير دولت ، حرمت و امنيت وى را رعايت كنند . اين فرمان و عوارض انجام شود . از طرف محمدخان ، دام مجده ، مفتخر مقيم دارالسعادت ، مصلحتگذار دولت بهيّه ايران در دارالسعادت تقريرى ممهور تقديم و استدعا كردند كه آيا با اهالى ايران كه به كعبه مكرمه و مدينه منوره و ساير بلاد مىآيند مانند حجاج و زوار اهالى روم و ساير بلاد رفتار مىشود و از آنها مطالباتى خلاف شرع شريف و ساير قانون منيف به نام دورمه گرفته مىشود و يا مطالبات ديگرى از آنها مىگيرند ؟ اگر آنها از زوار عتبه عليّه هستند و همراهشان مالالتجاره هست ، از آنها باج طلب مىشود ؟ اگر مالالتجاره همراه دارند ، از آنها به صورت عادى و جارى حق گمركى مطالبه مىشود و زياده از آنها مطالبه نمىشود ؟ آيا اين موارد در عهدنامه بين دولت عليّه همايون و دولت مشاراليه ، منعقد و مندرج شده است ؟