الف . « كتاب » آيات « قرآن »
اول :
وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلَّى وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِيراً .
« 15 » مىگويند اين آيه متعرض به كسانى است كه از رسول ( ص ) متابعت نمىكنند ، يعنى از اجماع مؤمنين و مسلمين روى برمىگردانند و برطبق اجماع عمل نمىكنند . اما اين آيه هيچگونه دلالتى بر حجيت اجماع ندارد .
به قول امام غزالى ، ظاهر آيه اين است كه كسانى كه با رسول ( ص ) مقابله مىكنند و راهى را متابعت مىكنند كه مؤمنين و مسلمين از آن راه نمىروند در روز قيامت به دوزخ مىروند :
نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِيراً .
اين بيان چه ارتباطى با اجماع دارد ؟ آيه مىفرمايد مخالفت رسول ( ص ) و مشايعت غير رسول و مخالفت با مؤمنين و مسلمين آخرش دوزخ است . اين مطلب كارى با اجماع و ارتباطى با آن ندارد .
دوم :
وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ .
« 16 » مىگويد : وسط همان عدل است و عدل جز به اجماع صادر نمىشود ، و اين امت امتى است كه به اشتباه نمىرود ، و بنابراين عدول از اين امت هميشه در صوابند . اين آيه هم دلالت ندارد . البته اشكالات اين مطلب زياد است . اين آيه عصمت امت را نمىرساند ، و اگر هم مطلبى را برساند ، عدالت است بهطور موجبهء جزئيه براى امت و اين امر ربطى با عصمت ندارد ؛ زيرا منافات نيست ميان اينكه شخص عادل باشد و اشتباه هم بكند ، آنكه اشتباه نمىكند معصوم است . پس ، نمىتوان از اين آيه عصمت امت را فهم كرد .
سوم :
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتابِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَ أَكْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ .
« 17 » به اين آيه نيز تمسك جستهاند .
مىفرمايد : شما خير امت من هستيد . اين امت آمر بالمعروف و ناهى عن المنكر است . بنابراين ، لاجرم اين آيه عصمت امت را مىرساند .
هامش
( 15 ) « نساء » ، 115 .
( 16 ) « بقره » ، 143 .
( 17 ) « آل عمران » ، 110 .