501 - « امشب از زلفت »
اى ز شرمِ عارضت گُل كرده خَوى * پرعرق پيش عقيقت جام مى
ژاله بر لاله است يا بر گُل گلاب * يا بر آتش آب يا بر روت خَوى
مىشد از چشم آن كمان ابرو و دل * از پىاش مىرفت و گم مىكرد پى
امشب از زلفت نخواهم داشت دست * رو مؤذّن بانگ مىزن گو كه حى
چون بنى عامر بسى مجنون شوند * گر برون آيد شبى ليلى ز حى
نى دمى لب بر لب مطرب نهاد * چنگ را در زير ناخن كرد پى
چنگ را بر دست مطرب نِهْ دمى * گو : رگش بخراش و بخروشش ز پى
عود بر آتش نِهْ و منقل بسوز * غم مدار از شدت سرماى دى
آنكه بهر جرعهاى جان مىدهد * جامه زو بِستان و جامى ده به وى
با تو زين پس گر فلك خوارى كند * بازگو در حضرتِ داراىِ رى
خسرو آفاقبخش آن كز سخاش * نامهء حاتم ز نامش گشت طى
جام مى پيش آر و چون حافظ مخور * غم كه جم كى بود يا كاووس كى
* توضيحات :
معنى بيت ( 1 ) ( اى جانان ، گل از شرم صورتت غرق عرق شده ، به همين جهت است كه عرق گل ، گلاب مىشود ) معنى بيت ( 2 ) ( آيا بر روى لاله ، قطره شبنم نشسته يا بر روى گل گلاب ؟ آيا آب بر آتش ريخته و يا اينكه قطرات عرق است كه بر رويت نشسته است ) معنى بيت ( 3 ) ( آن كمان ابروى از چشم غايب مىشد ولى دل من به دنبال او مىرفت و اثر پايش را محو مىكرد تا كسى نفهمد كجا مىرود ) بنى عامر ( نام مجنون ) مطرب ( نوازنده ) نه ( بگذار ) دمى ( لحظهاى ) معنى بيت ( 7 ) ( يك دقيقه چنگ را به دست مطرب بده و به او بگو كه رگش را بخراش و كوكش كن و بزن و آن وقت به دنبالش آواز بخوان ) معنى بيت ( 8 ) ( عود معطر را بر آتش بگذار و منقل را روشن كن و از شدت سرماى زمستان غصه مخور - عود : ايهام دارد ) فلك خوارى كند ( روزگار به تو ستم كند ) حضرت داراى رى ( حضرت حاكم رى ) .
* ترجمه :
* نتيجه تفأل :
1 - از شرم گويى مانند گل ، عرق كردهاى ، بسان قطرات شبنم يا گلاب : زيرا آن كمان ابرو از چشم غايب شده و دل را هم برده است ، بنابراين ، امشب دست به دعا بردار و دقيقهاى با خداى خود خلوت كن و راز دل را با او در ميان گذار و عودى را بر آتش بگذار و در برابر حق تعالى با خضوع و خشوع هرچه تمامتر مطالب خويش را بيان كن پس از آن كاملا در رفاه و آسايش قرار خواهى گرفت و در اين حالت هركس به تو بدى كرد او را به حق تعالى وابگذار .
2 - از روز اول سرنوشت چنين حكم كرده كه شما در اين حالت باشيد و از آن گريزى نمىباشد پس با نيروى تدبير و اراده و توكل بر خدا مىتوانيد مسير را به دلخواه بپيماييد .
3 - وقتى صد پيش شماست چه حاجت به نود مىباشد پس براى برآورده شدن اميد و آرزويت صدقه بده و از حال ديگران جويا شو تا خدا از تو راضى گردد . عدهاى حاجتمند مىباشند ولى زبان گدايى ندارند تو كه اوضاع و احوالت خوب است ، در اين كار بىدرنگ اقدام كن كه بسيار سودمند است در اين صورت ضمير منير دوست جام جهاننماست و حاجت تو برآورده مىشود .
4 - به جز خدا ، بار منّت هيچكس را نكش . جز از ذات اقدس الهى از كسى ديگر تقاضاى كمك مكن ، توصيه مىكنم كه از رنگهاى نقرهاى ، فيروزهاى و سفيد بهره بگيريد كه با روحيه جنابعالى و ماهى كه متولد شدهايد بسيار سازگارتر است و موجب مىشود تا زيباتر و جذابتر و قشنگتر جلوهگر شويد و از رنگ قرمز تند جدا پرهيز كنيد كه بر اعصاب شما اثر مىگذارد .