ضعيف محول گرديد [ در 20 جمادىالآخرهء 1344 ( ژانويه 1926 ) در كمبريج وفات يافت ] در اوايل سنهء 1324 امناى مزبور تصحيح و طبع تاريخ جهانگشاى جوينى را به من پيشنهاد كردند ، من نيز با وجود قلت سرمايهء علمى و صعوبت فوقالعادهء اين كار متوكّلا على اللّه دل به دريا زده پيشنهاد مذكور را قبول كردم و براى انجام اين مقصد در ماه ربيع الثانى سنهء هزار و سيصد و بيست و چهار از لندن به پاريس كه در آنجا نسخ متعدده از كتاب مزبور موجود است آمدم و تا اواخر سنهء هزار و سيصد و سى و دو در پاريس متوقف بودم .
در پاريس نيز با جمعى از مستشرقين فرانسه آشنا شدم و از ثمرات زحمات ايشان مستفيد گشتم از جمله مأسوف عليه هرتويگ درنبورك « 20 » عربىدان معروف و طابع كتاب سيبويه و صاحب تأليفات مشهور چندى به پاى دروس او در خصوص خط حميرى ( خط مسند ) در يمن و كتيبهها و احجارى كه به آن خط در موزهء لوور موجود است حاضر شدم و آن درسها را اغلب در خود موزهء لوور مىداد .
ديگر مأسوف عليه باربيه دومنار « 21 » طابع و مترجم مروج الذّهب مسعودى در نه جلد و بسيارى از كتب ديگر . ديگر مسيو ميه « 22 » ، نحوى و لغوى معروف و صاحب تصانيف مشهوره در مقايسهء نحو و صرف السنهء هند و اروپائى با يكديگر ، چندى در سوربون به درسهاى او حاضر شدم .
ديگر مسيو هوارت « 23 » كه در اغلب علوم و فنون فارسى و عربى و تركى تأليفى يا ترجمهاى نموده يا كتابى از السنهء مذكوره را تصحيح و طبع كرده است ولى تخصص در يكى از آنها بخصوصه از او مشهود نيست .
درين مدت توقف خود در پاريس با آقاى ميرزا على اكبر خان دهخدا نويسندهء مشهور كه در آن اوقات در اوايل « استبداد صغير » در جزو مهاجرين ملّى به پاريس آمده بودند ، تجديد عهد مطول مفصلى نمودم . در تمام مدت اقامت معظمله در پاريس من اغلب اوقات را در خدمت ايشان به سر مىبردم و از مؤانست با آن طبع الطف از ماء زلال و ارقّ « 24 » از نسيم صبا و شمال به نهايت درجه محظوظ مىشدم و فىالواقع تمتعى كه من از عمر در جهان بردم يكى همان ايام بود و آرزو مىكنم كه باز قبل از مرگ يكبار ديگر اين سعادت نصيب من گردد .
و ديگر با جناب قدوة الفضلا آقاى حاجى سيد نصر اللّه اخوى دامت بركاته از فحول
هامش
( 20 ). Hartwig Derenbourgدر 1908 در پاريس وفات يافت
( 21 ). Barbier de Meynardدر 1908 در پاريس وفات يافت
( 22 ). A . Meillet( 23 ). Clement Huartدر 30 دسامبر 1926 در پاريس وفات يافت
( 24 ) . رقيقتر و شفافتر .