مىپندارد كه ضلالى است مبين و كفرى است روشن :
« انه لا ييأس من روح اللّه الاّ القوم الكافرون »
« 1 » و
« من يقنط من رحمة ربّه الاّ الضّالون . »
« 2 » بديهى است چنين كسى كه به سوء ظنّ باللّه تعالى و حقيقت كفر دچار گرديده و از صراط مستقيم عدول كرده و به ضلالت گرفتار آمده ، راهى براى خلاصى وى نيست و عند الرجوع إلى اللّه تعالى به مبادى خبيثهاى كه مسانخ با اوست بر مىگردد و به اسفل سافلين مردود خواهد شد ، و دعواى ايمانش در صورت ادّعاء جز دعوى نيست و از حقيقت عارى است و از نوع ايمان يا بأس است كه در حقيقت ايمان نيست بلكه اقرارى است از روى اضطرار كه با مشاهدهء امارات عقوبت از خود ظاهر مىكند تا مهلكه مشهود نجات يابد ، همانند ايمان فرعون در دريا به هنگام غرق و رؤيت راههايى در متن دريا كه بنى اسرائيل از آنها عبور مىكردند و احكام عالم برزخ مشهودش گرديد . و با اظهار ايمان عند رؤية البأس معلوم بوده كه مقصودش فرار از مهلكه است ، لذا سودى نداشت چون واقعا ايمان نبوده و به همينگونه امام رضا عليه السّلام به إبراهيم بن محمّد الهمدانى ، پاسخ فرمودند وقتى كه عرض كردند :
لاىّ علّة اغرق اللّه فرعون و قد آمن به و اقرّ بتوحيده ؟
قال : لانّه آمن عند رؤيه البأس و الايمان عند رؤية البأس غير مقبول ، و ذلك حكم اللّه تعالى ذكره في السلف
هامش
( 1 ) يوسف - 87 .
( 2 ) حجر - 56 .