اين دو طائفه است كه به نحو قضيّهء مانعة الخلو در آيه 37 از سورهء مباركهء « ق » مىخوانيد :
« ان في ذلك لذكرى لمن كان له قلب او القى السمع و هو شهيد . »
يعنى : « بيان و بازگويى معارف و حقايق قرآنى براى صاحبدل فكور يا شنوندهء در حال حضور ، تذكّرى سودمند است » و امّا آنكه دل ندارد و عقل و فقه از او رخت بربسته ، يا شنوندهاى است كه القا سمع نمىكند و در حال حضور ، كلام حق را استماع نمىكند ، هيچ گونه سودى از بيانات داعيان حق نمىبرد و از اين رو ، در اين فقرهء از مناجات ، نخستين عطيّه مورد سؤال ، قلب مشتاق و سوزناك است ، آن دل نيست ، آن مشتى گل است و زود
« يا ليتني كنت ترابا »
خواهد سر داد و از اصحاب سعير و آتش افروخته خشم الهى خواهد بود :
« و قالوا لو كنّا نسمع او نعقل ما كنّا في اصحاب السّعير . »
« 1 » و مفاد اين آيهء كريمه ، همان مفاد آيهء كريمه از سورهء « ق » است كه به شكل مانعة الخلو ، دو گروه را از دعوت داعيان إلى اللّه تعالى بهرهمند اعلام مىفرمايد : شنوندهء سليم النفس و دلدار فكور يعنى صاحب قلبى كه با آن تعقّل و تفقّه كند و غير اين دو گروه را اصحاب سعير معرّفى فرمودهاند .
اطوار قلب
در قرآن مجيد اطوار و شئون به قلب نسبت داده شده كه
هامش
( 1 ) ملك - 10 .