داستان تأليف اين كتاب چنين است :
هنگامى كه محقق اردبيلى شرحش بر ارشاد الاذهان - مجمع الفائدة - را نگاشت و اجزاى آن را بر شاگردانش پخش كرد تا پاكنويس نمايند ، از آنجا كه بخشهايى از آن كتاب به خط بسيار بدى نگاشته شده و شارح هم درگذشته بود ، برخى از تلامذه محقق اردبيلى از صاحب مدارك درخواست كردند تا بار ديگر آنها را شرح نمايد . صاحب مدارك نيز خواهش آنان را اجابت كرد ، اما به جاى ارشاد به شرح مختصر النافع پرداخت تا رعايت ادب را نموده باشد و شرحش متمّم كتاب استاد به حساب نيايد . « 1 »
6 . مدارك الاحكام فى شرح شرايع الاسلام .
اين كتاب ، مشهورترين تأليف وى و از آغاز باب طهارت تا پايان كتاب حج به صورت تعليقه و حاشيه بوده و بارها به چاپ رسيده و اخيرا با تحقيق مؤسسه آل البيت در هشت جلد به چاپ رسيده است و اگر در برخى كتابها شرح شواهد ابن الناظم و شرح علويات سبع را به دو نسبت دادهاند ، توّهم و بدون اصل است زيرا نخستين كتاب تأليف سيد محمّد بن على بن محيى الدين موسوى عاملى - شاگرد صاحب مدارك - و دومين كتاب نوشته سيد محمّد بن حسن بن ابى الرضا علوى است . « 2 »
وفات
صاحب مدارك در روستاى جبع در 62 سالگى در سال 1009 ق - دو سال پيش از وفات صاحب معالم - درگذشت و دايىاش بر سر قبرش نوشت :
« رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ »
.
در وفات او شيخ محمّد فرزند صاحب معالم « 3 » و شيخ نجيب الدين على بن
هامش
( 1 ) . تكملة امل الآمل ، ص 355 .
( 2 ) . همان ، ص 355 - 356 .
( 3 ) . امل الآمل ، ج 1 ، ص 168 .