ايران مورد توجه و عنايت شوراى محترم نگهبان است ، زيرا براى تأييد نظرات مجلس شوراى اسلامى عدم مغايرت آنها را با موازين شرعى كافى مىدانند .
شرط دوم - آن مصلحت ذاتاً معقول باشد : يعنى به گونهاى باشد كه وقتى آن را بر عقول سليم عرضه نمايند ، آن را تلقى به قبول نمايد .
شرط سوم - پذيرش آن براى حفظ امر ضرورى و يا رفع امرى حرجى لازم باشد : زيرا ، خداوند در قرآن مجيد مىفرمايد : «
وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ .
» « 1 »
اين شرايط در واقع ضابطههايى هستند براى مصالح مرسله كه آن را از لغزشهاى هوى و هوس و انحرافات نفسانى دور مىگرداند ، بعضى از اهل سنت دو شرط ديگر بر آنها افزودهاند كه يكى از آنها عبارت از اين است كه مصلحت ، مصلحتى حقيقى باشد نه مصلحتى وهمى . ديگرى آن است كه جنبهء عمومى داشته باشد يعنى براى مصلحت عموم مردم بوده باشد نه مصلحت فردى و شخصى و يا گروهى .
4 - انواع مصالح مرسله
علماى اهل سنت طرفدار مصالح ، مصالح را بر سه نوع دانستهاند :
ضروريات ، نيازهاى غير ضرورى ، تحسينات و يا اخلاقيات كه اينك به توضيح آنها مىپردازيم :
1 - 4 - ضروريات
ضروريات مصالحى هستند كه حيات انسانها و قيام مجتمع و استقرار آن بر آنها توقف دارد ، بطورى كه اگر آن مصالح تقويت نشوند ، نظام زندگى مختل مىگردد و هرج و مرج بر جامعه حاكم مىگردد و موجب شقاوت و بدبختى انسانها در دنيا و آخرت مىشود . اين ضروريات عبارتند از : دين ، نفس ، عقل ، نسل و مال .
2 - 4 - نيازهاى غير ضرورى ( حاجيات )
نيازهاى غير ضرورى نيازهايى هستند كه به منظور رفع مشقت و حرج در نظر گرفته مىشوند ، هر چند اگر رعايت نشوند ، موجب هرج و مرج و اختلال نظام نمىگردند .
هامش
( 1 ) سورهء حج ، آيه 78 .