كند به جهت كتك زدن مظلومى ، و شخص چوب را به دست او بدهد ، يا اينكه طلب كند قلمى را به جهت نوشتن فرمان ظالمانهاى و شخص هم قلم را به او بدهد و امثال اين موارد كه عرفاً صدق معاونت خواهد كرد .
4 - 2 ) تعريف ميرزا حسن بجنوردى :
مرحوم ميرزا حسن بجنوردى در قواعد الفقهيه معاونت را به صورت ذيل تعريف نمودهاند :
« اما الاعانة فهى لغة بمعنى المساعدة و اعانة على ذلك اى ساعده عليه و المعين و المعاون : الانسان هو المساعد له فى فعله و اشغاله . . . فالمراد من الاعانة على الاثم : مساعدة الاثم فى الاثم الذي يصدر منه و ذلك بايجاد جميع مقدمات الحرام الذي يرتكبه او بعضيها . » « 1 »
اعانت از نظر لغت به معناى كمك كردن آمده است . . . مراد از اعانت بر اثم كمك كردن گنهكار در گناهى كه از وى صادر مىشود و آن هم به وسيله ايجاد جميع يا بعض مقدمات حرامى كه مباشر مرتكب آن مىشود .
پس از نقل اقوال ، معاونت در جرم را بنابر نظر فقهاى عظام مىتوان چنين تعريف نمود : اگر شخصى هيچ مداخلهاى در عمليات اجرايى سازنده جرم نداشته ، بلكه نقش او فرعى و تبعى و به امورى چون تهيه مقدمات جرم يا تشويق و ترغيب مرتكب جرم باشد ، معاون جرم محسوب مىشود .
3 - دلايل حرمت معاونت در جرم
فقهاى عظام شيعه به طور اتفاق فتوى به حرمت معاونت در جرم دادهاند . بر همين اساس قبل از تعرض به اقوال ايشان ، وارد ادله حرمت اعانت در جرم مىشويم :
تذكر اين نكته لازم است كه جرم در فقه اسلامى همان اثم و گناه به حساب مىآيد ، گرچه طبق نظر حقوقدانان جرم هر عملى است كه مقنن براى آن مجازات
هامش
( 1 ) . قواعد الفقهيه ، ميرزا حسن بجنوردى ، ج 1 ، ص 310 .