پرسش 7 :
آيا مىتوانيم وضع اين قانون جديد را نيز بر ذمه شارع بگذاريم و به نام وى اين قانونگذارى را انجام بدهيم ، يعنى آن را حكم خدا بناميم ؟
پاسخ :
بلى ، چون عدالت اقتضا مىكند .
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ »
« 1 » يا
« وَ أَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ »
« 2 » يعنى ما يك اصول كافى در اسلام داريم كه به آن اصول كلى استناد مىكنيم و اختصاصى هم به يك پزشك يا يك هنرمند ندارد ، بلكه به طور كلى شارع نظرش اين است كه در جامعه عدالت اجرا بشود ، و ما اگر تشخيص داديم بدون پرداخت خسارات وارده عدالت اجرا نمىشود ، در اين صورت چارهاى نداريم ، جز اينكه عدالت را اجرا بكنيم و بگوييم خسارات بايد پرداخت بشود .
يعنى اصول كلى اسلام موجود است و ما به آن اصول استناد مىكنيم ، نيازى به اين نيست كه شارع در هر جايى و به صورت موردى و خصوصى حكم هر چيزى را بيان كرده باشند ، بلكه اصول كلى در اسلام داريم و معتقديم كه تمامى احكام اسلام مشخص است و بيان شده و اين معنايش اين نيست كه مبناى هر موردى به خصوص بيان شده باشد ، بلكه مقصود اين است كه ما در اسلام داراى يك اصول كلى هستيم كه مىتوانيم به آن اصول كلى استناد بكنيم و نيازهاى هر جامعه را بر اساس آن اصول بر طرف نموده و حل بنماييم .
پرسش :
فرموديد كه در اين گونه موارد بايد مبلغى علاوه بر ديه در مقام اجراى عدالت پرداخت گردد حضرت عالى از نظر فقهى چه محملى براى آن عنوان مىكنيد ؟
پاسخ :
مىگوييم : « جبران خسارات وارده »
پرسش :
مواردى پيش مىآيد كه فى المثل در تصادف دست يا پاى كسى
هامش
( 1 ) . سوره نحل ، آيه 90 .
( 2 ) . سوره حجرات ، آيه 9 .