انجيل ، مراجعه به علوم و كشفيات جديد ، عقل و منابع ديگر بيان شده است ، اما آنچه در رأس همهء اينها قرار دارد و از منابع اوليه و مهمترين آنها محسوب مىشوند عبارتند از : منبع عقلى و منبع نقلى .
منظور از نقل چيست ؟
منابع نقلى از ديدگاه شيعه عبارتند از : قرآن ، روايات نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، روايات ائمهء معصومين عليهم السّلام .
و از ديدگاه اهل سنت عبارتند از : قرآن ، روايات نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، اقوال صحابه و تابعين .
بر همين اساس در روشهاى تفسيرى به چهار روش مهم پرداخته مىشود :
1 . منهج يا روش قرآنى ( تفسير قرآن به قرآن ) .
2 . منهج يا روش روايى ( تفسير قرآن به روايات ) .
3 . منهج يا روش عقلى .
4 . منهج يا روش اجتهادى ( جامع ) .
لازم به يادآورى است كه منظور از بيان هر يك از اين روشها ، انحصار تفسير قرآن در يكى از آنها نيست ؛ مانند « روش قرآنى » بدون در نظر گرفتن سنت و روايات يا بالعكس ، زيرا روش انحصارى همواره با ركود و جمود همراه بوده و محكوم مىباشد ، بلكه منظور از بيان روشها اين است كه مفسر با چه منابع و شيوههاى معتبرى مىتواند قرآن را تفسير كند . در تفسير اجتهادى بيان خواهد شد كه كاملترين روش تفسيرى ، روش اجتهادى است كه از تمام منابع استفاده مىشود .
معيارهاى تفسير
با توجه به مطالب فوق مىتوان گفت : تفسير صحيح و كامل آن است كه داراى معيارهاى زير باشد :
الف . بر اساس منابع صحيح و معتبر ( قرآن كريم ، روايات و بهرهورى از عقل سالم و فطرى ) باشد .