1 .
وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ
؛ « 1 » و آن كس را كه خداوند بخواهد گمراه سازد ، سينهاش را چنان تنگ مىكند كه گويا مىخواهد به آسمان بالا رود . »
ممكن است اين تعبير و تشبيه اشاره به اين باشد كه چون ستارگان و سيارهها كه در كهكشان هستند و با ما فاصلهء بسيار زياد ( چندين سال نورى ) دارند و هر چه حركت زمين به طرف بالا انجام گيرد ، فشار هوا كم مىشود و به دنبال آن مقدار اكسيژن به سرعت رو به نقصان مىگذارد و تنگى نفس به انسان دست مىدهد . « 2 »
2 .
وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ
؛ « 3 » و كوهها را بنگرى ساكن ، و تصور كنى بىحركتند ، در حالى كه مانند ابر حركت مىكنند » .
اين آيه ممكن است اشاره به حركت كرهء زمين به دور خود و به دور خورشيد باشد ، كه امثال « گاليله » آن را اثبات نمود و نظريهء « بطلميوس » را كه زمين مركز جهان هستى تصور كرده بود ، باطل دانست .
اين معنا از آيهء 5 سورهء صافات ( ربّ المشارق ) نيز استفاده شده است . « 4 »
3 .
وَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها
. . .
وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ
؛ « 5 » خورشيد پيوسته به سوى قرارگاهش در حركت است . . . و براى ماه منزلگاههايى قرار داديم كه سرانجام به صورت شاخهء كهنهء ( قوسى شكل و زرد رنگ ) خرما در مىآيد . نه خورشيد سزاوار است كه به ماه رسد و نه شب بر روز پيشى مىگيرد و هر كدام در مسير خود شناورند » .
اين آيه نيز ، اشاره به حركت و شناور بودن منظومهء شمسى و بطلان ثابت بودن خورشيد است كه خورشيد با سيارههاى منظومهء خود ( عطارد ، زهره ، زمين ، مريخ ، مشترى ، زحل ، اورانوس ، نپتون و . . . ، تحت نيروى جاذبه ، همگى در فضاى لايتناهى با سرعتى
هامش
( 1 ) انعام / 125 .
( 2 ) ر . ك : شگفتىهايى از اعجاز قرآن كريم / 17 ، تأليف ، جمال الدين الفندى ، ترجمهء سيد حسين ميردامادى .
( 3 ) نمل / 88 .
( 4 ) ر . ك : تفسير نمونه ، ج 19 / 13 .
( 5 ) يس / 36 - 40 .