آيا مؤلف « فصوص الحكمه » فارابى است ؟ ترجمه دكتر ابو القاسم پورحسيني
در تاريخ فلسفه بعضى از كتب و آثار داراى سرنوشتى شگفت و در خور پژوهش است ، همين وضع دربارهء كتاب « اثولوجيا » است كه به وسيلهء اولين مترجم آن به غلط به ارسطو نسبت داده شده در حالتى كه مميزهء خاص آن دلالت دارد عينا كه واجد بحثهاى نظرى فلسفهء اسلامى است و اين اثر در فلسفهء مشائى اسلامى واجد ملاحظاتى است كه كاملا از تفكر استاد استاگرا ( ارسطو ) بيگانه است .
كتاب فصوص الحكم كه تا روزگار ما منسوب به فارابى است و محتوى آن با فكر فارابى كمتر از محتوى كتاب اثولوجيا ( منسوب ) با انديشه ارسطو داراى صحت انتساب نيست .
اما نتايج اشتباه اخير يعنى انتساب فصوص به فارابى داراى تأثير كمترى است زيرا فصوص نفوذ عمدهاى در بسط انديشهء فلسفى پيرامون خود نداشته است .
اما به اعتبار ديگر و در زمينهء تاريخ فلسفه وضع به نحو ديگرى است . و تعدادى از پژوهشگران اخير كه در پيرامون فارابى تحقيقات خود را ادامه ميدهند و تفكراتى را به فارابى نسبت دادهاند كه به رغم ما نتيجهء انديشههاى ويژه او نيست .
از كتاب فصوص الحكمة نه به وسيلهء قفطى اشاره شده و نه ابن ابى اصيبعه « 1 »
هامش
( 1 ) - القفطى - تاريخ الحكماء ملخص به وسيلهءZawzaniچاپ ليپزيك 1903 صفحات 277 - 280 و ابن ابى اصيبعه - عيون الانباء فى طبقات الاطباء چاپ مولر در كونيتزبرگ 1884 صفحات 134 - 140 .