من هذه الخمس الصناعات بدا * بعض يقينيّا و بعض اغتدا « 1 » غير يقينىّ فأصل الأوّل * هو البديهىّ و ذاك أوّلى
ثمّ مشاهد و ذا قسمان * فمنه حسّىّ كذا وجدان
و الثّالث الحدسىّ و الفطرىّ * و التّجربىّ و التّواترىّ
و الثّان مشهور « 2 » مسلّم « 3 » كذا * مقبول « 4 » مظنون « 5 » مخيّل « 6 » خذا « 7 » من بعدها الوهمىّ « 8 » و المشبّها « 9 » * و ألحق الأخير بعضهم بها
فما من القياس قد ثألّفا « 10 » * من اليقينيّات برهانا صفا « 11 » ثمّ اذا الأوسط علّة غدا * لنسبة فى خارج كما بدا
كذاك فى الذّهنى فلميّ اللّقب * أو لا فللإنيّ ذاك منتخب
و ما بدا من غيرها مركّبا * فذاك إمّا جدلىّ لقبا
تركيبه من أوّلين ارتسما « 12 » * فيما الى غير اليقينىّ انتمى « 13 » إمّا خطابىّ و ذاك مؤتلف * من ثانيين حرّرا فيما عرف
إمّا بشعرىّ بدا ملقّبا * من المخيّلات قد تركّبا « 14 » إمّا يكون سفسطيّا و هو ما * تأليفه من تاليين يعتمى « 15 »
هامش
( 1 ) - « و بعضها غدا » بهتر است .
( 2 ) - در حاشيهء اصل : « اصلان للجدل » .
( 3 ) - در حاشيهء اصل : « اصلان للجدل » .
( 4 ) - در حاشيهء اصل : « اصلان للخطابه » .
( 5 ) - در حاشيهء اصل : « اصلان للخطابه » .
( 6 ) - در حاشيهء اصل : « اصل شعرى » .
( 7 ) - ات .
( 8 ) - اط .
( 9 ) - اط .
( 10 ) - در حاشيهء نخاق : « اصلان للمغالطه » - المشبها : اط .
( 11 ) - ات .
( 12 ) - اط .
( 13 ) - رج : ص 334 ، ح 2 .
( 14 ) - اط .
( 15 ) - رح : ص 337 ، ح 2 .