( 7 ) نقش نظام ادارى و اقتصادى كوفه در بسيج نظامى مردم
تركيب نژادى ، اعتقادى و سياسى مردم كوفه و نيز ويژگىهاى روانى آنها ، ايجاب مىكرد كه نظام ادارى و شرايط اقتصادى حاكم بر اين شهر ، نقش بسيار مؤثّرى در بسيج نظامى آنها داشته باشد . براى روشن شدن اين مطلب ، اشارهاى كوتاه به نظام ادارى كوفه و منابع درآمد مردم آن ، ضرورى است :
الف - نظام ادارى
مهمترين عناصر تشكيلات ادارى كوفه ، عبارت بودند از :
يك . فرماندار
فرماندار ( والى ) ، مهمترين مقام اجرايى كوفه بود كه مستقيماً توسّط رئيس حكومت مركزى ، منصوب و اداره امور كوفه و توابع آن « 1 » به او سپرده مىشد .
دو . رؤساى ارباع
زياد بن ابيه ، هنگامى كه در سال 50 هجرى به حكومت كوفه منصوب شد ، به منظور تسلّط بيشتر بر اين شهر ، آن را به چهار قسمت ( رُبع ) ، تقسيم كرد : ربع اهل مدينه ، ربع تميم و همْدان ، ربع ربيعه و كِنده ، ربع مَذحِج و اسد . همچنين براى هر يك ، رئيسى معيّن نمود كه مجموع آنها ، « رؤساى ارباع » ناميده مىشدند .
هامش
( 1 ) همه نواحى مركز و شمال ايرانِ آن روز ( مانند : آذربايجان ، قفقاز ، قزوين ، خراسان ، رى ، طبرستان ، كابل و سمرقند ) ، توابع كوفه محسوب مىشدند .