توانست امويان را شكست دهد و عباسيان را روى كار آورد . نقش وى در دعوت عباسى به گونهاى بود كه به او لقب « امير آل محمد » داده بودند . « 1 » شايد ابومسلم ، نخستين ايرانى در عصر عباسى باشد كه به عنوان صاحبمنصب در حجاز مطرح شد . او در سالهاى نخست خلافت عباسيان و در سال 136 ه . ق به حج رفت و در مسير حج اقداماتى انجام داد و توانست دل مردم را به خلافت عباسى متمايل سازد . اقدامات او در حجاز و مسير حج عبارت بود از :
1 . حفر چاههاى آب و رفع كمبود آب ؛
2 . كمك به اعراب در منازل مختلف سفر ؛
3 . هموار كردن راه حج .
وى هنگامى كه به حرم رسيد ، با پاى برهنه وارد آنجا شد و افرادى را در مسعى مأمور كرد تا از سعىكنندگان با شربت پذيرايى كنند . « 2 »
افزون بر ابومسلم برخى صاحبمنصبان ايرانى و سلسلههاى ايرانى نيز از سوى خلفا مأموريتهايى را در حرمين شريفين عهدهدار مىشدند . خاندانهاى برمكى و آل سهل در عصر اول عباسى و طاهريان ، ساجيان و صفاريان به عنوان حاكمان قسمتهايى از ايران در عصر دوم عباسى ( 234 - 334 ه . ق ) از آن جملهاند كه اكنون به مهمترين اقدامات آنان در حرمين و مناسباتشان با حجاز بپردازيم :
2 . برمكيان
خاستگاه برمكيان ، بلخ است و به جدشان برمك « 3 » منسوب هستند . برمكيان ، خاندانى بودند كه از اواخر دوره امويان ، نامشان در شرق ايران مطرح شد و با توجه
هامش
( 1 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 5 ، ص 436 .
( 2 ) . درر الفوائد المنظمه ، ص 209 .
( 3 ) . البلدان ، ابن فقيه ، ص 618 ؛ معجم البلدان ، ج 5 ، ص 308 .