اوضاع حجاز و انعكاس اخبار تخريب اماكن مذهبى و مقدس در مكه مكرمه و مدينه منوره ، همانند بسيارى از كشورهاى مسلمان ديگر « 1 » ، سفر حج شهروندان خود را به سرزمين وحى ممنوع كرد . به كنسولگرىهاى خود در عراق ، سوريه و مصر نيز مأموريت داد تا جلوى سفر ايرانيان را به مكه مكرمه بگيرند . « 2 »
در پى چنين اقدامى ، دولت جديد آل سعود كه از درآمد مهم حاصل از حج محروم مىشد ، تلاش كرد با ارسال نامهاى به كنسول ايران در سوريه ، نظر آنان را براى انجام حج از سوى ايرانيان جلب كند . قسمتى از متن اين نامه چنين است :
. . . مقصود اين است كه دولت معظمه ايران و رعاياى آن از هر محل و مكانى كه در اين سال درصدد اداى مراسم حج برآيند ، اطلاع به هم رسانند كه سلطان متبوع ، فوقالعاده مايل و مشتاق مىباشند كه موجبات رفاهيت و راحتى رعاياى دولت عليه را فراهم ساخته و مسافرت آنان را در حجاز تأمين كند . « 3 »
همچنين در همين سال ، نامهاى از ملك عبدالعزيز به كنسولگرى ايران در جده ارسال شد و در آن اعلام گرديد حجاز در امنيت كامل قرار دارد و مردم در اقامه مناسك حج و زيارت مرقد نبوى آزادند .
با وجود اين ، برخى ايرانيان از راههاى غير رسمى به حج مىرفتند و دولت ايران نيز در برخى سالها ، سفر ايرانيان را از راههايى جز راه عراق ، آزاد گذاشته بود . در برخى از اين سالها ، شمار حاجيان به حدود سه هزار تن نيز مىرسيد . « 4 » بنابراين ، روابط ايران و حجاز در مدت زمان يادشده رسمى نبود و صرفاً برخى ايرانيان به سفر حج مىرفتند .
هامش
( 1 ) . اسناد روابط ايران و عربستان ، ص 60 .
( 2 ) . روابط سياسى ايران و عربستان ، ص 54 ؛ اسناد روابط ايران و عربستان ، ص 21 .
( 3 ) . اسناد روابط ايران و عربستان سعودى ، ص 21 .
( 4 ) . روابط سياسى ايران و عربستان ، صص 58 و 59 .