علوى ، نقيب طالبيين از آن جمله بود كه در سالهاى 457 - 467 ه . ق امارت حج را بر عهده داشت . همو بود كه شريف مكه را متقاعد كرد به نام خليفه عباسى ، آلب ارسلان و سپس ملكشاه خطبه بخواند . « 1 » ابوالغنائم از يك سال پيش با هدف مذاكره و تشويق شريف مكه براى اطاعت از عباسيان ، در مكه ، مجاور شده بود . او سالهاى بعد نيز با اشراف مكه رايزنى داشت . « 2 » سياست توسل و بهرهگيرى سلجوقيان از جايگاه نقباى علوى ، كارآمدى ديپلماسى سلجوقيان را نشان داد كه پيشتر از آن ، آل بويه تجربه كرده بودند . « 3 »
ب ) استفاده از ابزار مالى
آلب ارسلان و ملكشاه سلجوقى با وجود بهرهمندى از توان نظامى از سياست گسترش اقدامات رفاهى براى حجاج و اهداى پول به خاندانهاى بانفوذ مكه بهره گرفتند . « 4 » سلجوقيان در زمانى به ابزار مالى براى سيادت بر حرمين متوسل شدند كه فاطميان در وضعيت اقتصادى ناگوارى قرار داشتند ؛ زيرا در مصر ، قحطىهاى مداوم رخ داده بود . « 5 » اين وضعيت را از عوامل تسهيلكننده كار سلجوقيان براى اعمال نفوذ و سيادت در حجاز مىتوان دانست .
در سال 462 ه . ق كه در بيشتر منابع تاريخى ، نخستين سال خوانده شدن خطبه به
هامش
( 1 ) . المنتظم ، ج 8 ، ص 236 ؛ شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 236 ؛ اتحاف الورى ، ابن فهد ، ج 2 ، صص 470 - 476 ؛ رقابت عباسيان و فاطميان ، ص 96 .
( 2 ) . الكامل فى التاريخ ، 10 ، ص 42 ؛ تاريخ ، ابن خلدون ، سليمان الخراشيه ، ج 4 ، ص 132 ؛ اتحاف الورى ، ابن فهد ، ج 2 ، ص 470 .
( 3 ) . عضد الدوله بويهى ، ابو احمد موسوى را به امارت حج تعيين كرد و او موفق شد اشراف را متقاعد كند تا خطبه را به نام خليفه عباسى و عضد الدوله بخوانند .
( 4 ) . درباره حج ، رقيه مير ابو القاسمى و ديگران ، ص 26 .
( 5 ) . الكامل فى التاريخ ، ابن اثير ، ج 10 ، ص 462 ؛ غاية المرام ، ج 1 ، ص 510 .