قريش ، شامىها و طوايف يثرب درآورده بود . بُستانى در اين خصوص مىنويسد :
« و كانت بدر موسماً من مواسم العرب ، تجتمع بها سوق كلّ عام » . « 1 » جلوتر از همهء منابع ، گفتهء « محمّد بن عمر واقى » متوفّاى 207 ه . ق . است ؛ كه صريحاً ذيل « غزوة بدر المَوْعِد » مىنويسد :
« وكان بدر الصَّفراء مجمعاً يجتمع فيه العرب وسوقاً تقوم لهلال ذيالقعدة إلى ثماني ليالخلون منه ، فإذا مضت ثماني ليال منه تفرق الناس إلى بلادهم » . « 2 » از اين نكتهسنجىها كه بگذريم ، بدر ميان مفسّران ، مورّخان و محقّقان شرقى ، به عنوان قريه و محلّى ميان مكّه و مدينه و با توجّه به اين كه نامش در قرآن آمده ، از شهرت خاصّى برخوردار است . آنان از موقعيّت جغرافيايى اين مكان ، بهسادگى و با بيان « هو موضعٌ مخصوصٌ بين مكّة و المدينة » « 3 » ياد كردهاند . « 4 » اين مكان ، طبق محاسبات قديمىِ سدهء 7 ه . ق . و انجامشده از سوى ياقوت حموى ، هفت برد تا مدينه فاصله داشته است . امّا مسعودى اين فاصله را « هشت برد و دو ميل » و البكرى آن را تا دريا ( / ثغرالجار ) ( ساحل قديمى مدينه ) 16 ميل ( امروزه 20 ميل )
هامش
( 1 ) . بدر ، از محلهاى تجمع عربها بود كه همهساله در آن بازارى برپا مىشد ؛ « دائرةالمعارف » ، ج 5 ، ص 237
( 2 ) . « بدر صفرا ، محلى بود كه عربها در آن گرد مىآمدند و در ابتداى ماه ذىالقعده در آن بازارى برپا مىشد ، كه تا هشت شب ادامه مىيافت و پس از آن مردم پراكنده مىشدند و به ديار خود مىرفتند » .
نك : « المغازى » ج 1 ، صص 389 - 384 ، مارسدن جونس ، افست ، بيروت الأعلمى .
همچنين نك : هَمْدانى ، « صفة جزيرة العرب » سدهء 4 ه . ق . ص 332 ، اسواقالعرب القديمه ، تحقيق الحوالى ، حمد الجاسر ، چاپ داراليمامه ، رياض ، 1974 م .
( 3 ) . « منطقهاى مشخص در ميان مكه و مدينه »
( 4 ) . راغب ، « مفردات الفاظ القرآن » ص 36 ، چاپ دارالكتب العربى ، نديم مرعشلى ، ذيل آيهءوَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ؛ « خداوند شما را در ( روز ) بدر يارى داد . »