از انصار ) در واقعهء بدر كشته شدند . اين سند با مدركى كه حاكم نيشابورى از يونس بن اسحاق ياد كرده است ، مطابقت كامل دارد . « 1 » لذا مىتوان پذيرفت كه در واقعهء بدر تنها يازده تا چهارده نفر از مسلمانان به قتل رسيدند .
در مورد كشتگان قريش ، اختلاف بيشترى در منابع تحقيقى ملاحظه مىشود . بر اساس روايت « براء بن عازب » كه مورد تصريح بخارى قرار گرفته است ، تنها هفتاد نفر از مشركين در حملات خود به مسلمانان از پاى درآمدند « 2 » ؛ ولى ابوعبداللَّه حافظ به اسناد خود از يونس بن اسحاق تنها چهل و چند نفر از مشركان را برشمرده كه در واقعهء بدر به قتل رسيدند .
موسى به عقبه ، رقم چهل و نه كُشته و حاكم به نقل از محمّد بن اسحاق ، چهل و چند كُشته را نظر دادهاند . « 3 » ولى بيهقى با توجّه به گفتهء ابنشهاب و يونس بن يزيد به نقل از عروة بن زبير تعداد مقتولين را حدود هفتاد تن صحيح دانسته است و تأكيد مىكند :
« ظاهراً اين صحيحترين روايتى است كه در مورد شمار كشتگان و اسيران به دست آمده است » . « 4 » وجه اين اصح بودن آن است كه روايت براء بن عازب در صحيح ، مؤيّد آن است . با اين همه نمىدانيم چرا واقدى در كتاب خود تنها نام 49 مرد از مشركان را كه در بدر كشته شدهاند ، برده است ؟ « 5 » در حالى كه ابناسحاق به پنجاه اسم دسترسى داشته است ؟ « 6 » نگارنده در شگفت است كه چرا ابنهشام در تكميل نام كشتههاى قريش ، در ذيل
هامش
( 1 ) . ابنكثير ، « السيرة النّبويه » ، ج 2 ، ص 464 ، دارالمعرفه ، 1976 م .
( 2 ) . بخارى ، « صحيح » ، حديث 3986 ، كتاب 63 ، « المغازى » و فتحالبارى ، ج 7 ، ص 307
( 3 ) . ابنكثير ، « السيرة النّبويه » ، ج 2 ، ص 464
( 4 ) . « دلائل » ، ج 2 ، ص 292
( 5 ) . واقدى ، مغازى ، ص 13
( 6 ) . ابناسحاق ، السّيرة النّبويّه .