گروه سوم ، گفتههاى مستندى است كه مىگويد : آيات ياد شده در شأن هر دو مسجد قبا و مسجدالنّبى است ؛ زيرا به عقيدهء پژوهندگانى كه به اين مستندات روى آوردهاند ، روشن است كه هر دو مسجد در روزهاى نخستِ هجرت ، بر اساس تقوا بنا شدهاند و اين نظريّه ، جامع هر دو گروه روايات مىباشد ؛ اگر چه اين بخش از آيهء
. . . فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا
از ديدگاه محقّقانهء غالب مفسّران ، قبا است و ابوداود در « سُنن » از ابوهريره و او از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ياد مىكند كه : « نزلت
. . . فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا . . .
في أهل قباء » . « 1 » ابو عبداللَّه قرطبى در « الجامع لأحكام القرآن » « 2 » ذيل آيهء مذكور به كلمهء « فيه » تمسّك جسته ، مىگويد : « ضمير الظرف يقتضي الرجال المتطهّرين ، فهو مسجد قباء » . « 3 » همچنين رجوع كنيد به كلام ابنكثير در « البداية و النّهايه » « 4 » و طبرسى در « مجمعالبيان فى تفسير القرآن » . « 5 » 2 - به استثناى قرآن ، حديثى از محمّد رسولاللَّه صلى الله عليه و آله در منابع نخستين و مشهور حديث و سيره و تاريخ اسلام نوشته شده كه سند ديگرى بر فضيلت معنوى مسجد قبا در عقيدهء اسلامى است :
در « سُنن ترمذى » ، كتاب دوم و « سنن ابنماجه » ، كتاب پنجم و « الطبقات الكبرى » ، جزء اول ( ابن سعد ) ، و « مسند احمدبن حنبل » ، جزو سوم و ابنشبّه و ابنزباله در « اخبارالمدينه » و طبرانى در « الكبير » از محمّد صلى الله عليه و آله به سلسلهء متعدّد ثبت كردهاند كه فرمود :
« الصّلاة في مسجد قباء كعدل عمرة » « 6 » يا « الصلاة في قباء كعمرة » يا « مَن صلّى فيه كان كعدل عمرة » يا « من تطهّر في بيته ثمّ أتى مسجد قباء فصلّى فيه صلاة ، كان له كأجر
هامش
( 1 ) . آيهء « در آن مسجد مردان پاكى كه مشتاق تهذيب نفوس خود هستند » دربارهء مردم قبا نازل شده است .
( 2 ) . ج 8 ، ص 258
( 3 ) . « ماهيت محل ، شايستهء مردان پاك و منزّه است و آن مسجد قبا است . »
( 4 ) . ج 3 ، ص 209
( 5 ) . جزء 10 ، صص 143 و 144 ، چاپ دارالفكر 1956 م .
( 6 ) . « نماز خواندن در مسجد قبا ، اجر عمره دارد . »