آن عمارت و سربازخانه هم در طبقه پايين است ، كه اداره عسكريه است ، عمارت كوچك خيلى قشنگ هم در كنار خيابان است ، كه اداره خالصهجات است ، خيلى خوب عمارت خوشگل جامعى است ، نقشه آن را برداشتم كه اگر ان شاء اللَّه ممكن شود در « خراسان » بسازم .
منازل شام
منازل « شام » و طاقها به وضع فرنگ ساختهاند ، ليكن حيات دارد و گلكارى و اشجار و باغچه دارد ، هر منزلى سه آب دارد ، يكى اين است كه داخل حوض مىشود با فواره ، و از اطراف حوض ريخته از پاشويه فرو مىرود و به رودخانه مىرود ، اين آب مجراى آن عليحده است و روى آن پوشيده است ، و ارتفاع دارد ، آبى ديگر از جوى ميان منزل مىگذرد و به مبال « 1 » مىريزد و مىرود ، آبى هم دارند كه دو سه ذرع گود است و با تلمبه بر مىدارند ، و خوراك و طبخ آنها از آن آب است ، منزلها بيشتر با سنگهاى الوان مفروش ، و روزى يك مرتبه شست و شوى مىدهند ، گل و رياحين حساب ندارد ، چه گلهاى خوشرنگ همه قسم معطر و غير معطر ، عصر و صبح در ميان كوچهها از عطر گل انسان زكام مىشود ، « گلستان ارم » همين « شام » است ، شهرى كه اقلًا صد سنگ آب جارى مشرف حواله دار داشته باشد ، مردم هم باسليقه ، معلوم است چه خواهد بود .
سوق حميديه
بازارهاى فراوان و آباد خيلى دارد ، هر كوچه و محلهاى بازارى دارد ، ولى بهترين بازارهاى او ، اول « سوق حميديه » است ، كه بازارى سر پوشيده و سقف آن از آهن شيروانى پوش ، و ميان بازار خيلى وسيع ، به عرض دوازده ذرع ، و طول آن هزار و دويست ذرع مىشود ، مغازهها و دكاكين خيلى قشنگ و اجناس فرنگى و غيرفرنگى همه قسم ، در كمال نظافت فروش مىشود ، اول اين بازار خيابانى است كه از جلو اداره و
هامش
( 1 ) - توالت و دستشويى .