تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحه 37

خبر مبتدا و جملات در بين معطوف به ( انّ الّذين ) مىباشد . ( اولئك ) اشاره بمتّصفين بفضائل پنجگانه فوق الذكر است يعنى اين جماعتى كه موصوف به اين فضائل ميباشند اينهايند كه مسارعت ميكنند در خيرات و اينان سبقت گيرندگان در هر امر خيرى ميباشند ، و شايد آنها داخل در آن ( سابقينى ) باشند كه در سوره واقعه آنها را ستوده ، و در علوّ مقامشان فرموده ( وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ ) . وَ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها اين اوصافى كه راجع بمؤمنين مسارعت كنندگان در خيرات و شايستگان گفته شد خارج از وسع و طاقت بشرى نيست و ما باحدى تكليف شاقّ نميكنيم مگر به قدر وسع و قدرتش ، و در خبر است كه ( الوسع ما دون الطّاقة ) پس تكليف سهل است نه صعب . وَ لَدَيْنا كِتابٌ يَنْطِقُ بِالْحَقِّ سجل اعمال و دفتر كردار هر كس و ما حصل آنچه از اول عمر تا ساعت مرگ كرده تماما بدون كم و زياد در لوح محفوظ و دستگاه آفرينش ضبط و ثبت گرديده و آن صحيفه كتابى است ناطق به حق كه در روز موعود نطق به حق مىكند و با شما سخن ميگويد و تمام حالات و اعمال گذشته را ارائه ميدهد قوله تعالى در سوره قاف آيه 4 پس از بيان اينكه كفار زنده شدن پس از مرگ و خاك شدن را عجيب ميدانستند براى رفع تعجّب آنها فرموده ( قَدْ عَلِمْنا ما تَنْقُصُ الْأَرْضُ مِنْهُمْ وَ عِنْدَنا كِتابٌ حَفِيظٌ ) خلاصه معنى آيه اين است كه آنچه بمرگ از بشر در زمين كم مىشود در دفتر آفرينش نزد ما در كتاب تكوينى بدون كم و زياد موجود است و در آن صحيفه چيزى كم نميگردد بلكه تماما ضبط و ثبت خواهد بود ، و شايد مقصود از ( وَ لَدَيْنا كِتابٌ ) قرآن باشد كه به حق سخن ميگويد . وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ ساحت قدس احدى بالاتر از اين است كه بمخلوق ضعيف خود ظلم و ستم