تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحه 296

و قواى دماغى آنها در اثر رياضت ضعيف گرديده و از همان نقطه ضعف آنها است كه با شياطين مراوده پيدا مينمايند و بتخيّلات قوّه واهمه بالقاء شياطين امورى را تخيّل ميكنند كه اكثر آنها مطابق واقع نيست اگر چه ممكن است بعضى از آنچه را كه بامارات و ظنون خود يافته‌اند مطابق واقع باشد لكن اكثر آنها دروغگويانند وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ طبرسى در جامع المجامع راجع به اين آيه بيانى دارد در اينجا ترجمه مينمائيم : ( الشعراء ) مبتداء ( يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ ) خبرش يعنى تابع شعراء نميگردند بر دروغشان و باطلشان و سخنان هجوشان و مدح مردمان غير لايق مگر ( غاون ) يعنى سفهاء ، و بقولى ( الغاون ) الراون ، و بقولى شياطين ، و بقولى آنها شعراء مشركينند مثل عبد اللَّه زبعرى و ابو سفيان بن حرث ابن عبد المطلب و ابو غرّه و اميّة بن ابى الصلت و غير آنها كه آنان ميگفتند ما سخنانى مىگوييم مثل آنچه محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلم گفته و سخنان هجو ميگفتند و اعراب دور آنها جمح ميشدند و استماع اشعار و كلمات هجوشان را مينمودند ، و قوله تعالى : أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ ، وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ مثل عمل آنها است كه در هر شعبه‌اى از سخنان دروغ وارد ميكردند و هيچ پروا نداشتند از غلوّ در كلام و تجاوز از حق و قذف و تهمت بخلق . إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا مؤمنين را از ( غاون ) استثناء نموده كه آنها بيشتر اشعارشان راجع بذكر خدا و تلاوت قرآن است و هر وقت شعرى ميگويند توحيد خدا و حكمت و موعظه و آداب نيكو و مدح رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلم و صلحاء مؤمنين است و اگر هجوى در اشعارشان باشد غرضشان يارى كردن مؤمنين و رد كردن هجوى است كه نسبت بمسلمين نموده‌اند و آنان عبد اللَّه رواحه و كعب بن مالك و كعب بن زهير