تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحه 247

وَ لا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ ( لمز ) بمعنى غيبت كردن و جستجو نمودن از معايب مردم است و بعضى گفته‌اند ( لمز ) اظهار نمودن عيب كسى است در حضور وى ( همز ) غيبت در پشت سر است ديگرى گفته ( لمز ) اين است كه به چشم و ابرو و اشاره عيب كسى را فاش كنند ديگرى گفته ( همز ) فقط عيب نمودن به زبان است در سوره ( همزه ) فرموده : ( وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ ) در اين آيه از عيب‌جويى نهى فرموده ( انفسكم ) شايد اشاره به اين باشد كه چون مؤمنين بمنزله نفس واحده ميباشند اگر به زبان و اشاره كسى را عيب نمائيد گويا عيب خودتان را فاش نموده‌ايد چنانچه فرموده : ( المؤمنون كنفس واحدة ) يعنى مؤمنين چون در ايمان و عمل خير با هم اتحاد دارند مثل يك نفر مانند . ( وَ لا تَنابَزُوا ) ( نبز ) در لغت بمعنى لقب آمده يعنى يكديگر را بلقبى كه از آن كراهت دارند نخوانيد مثل اينكه كسى عمل بدى كرده و لقب وى گرديده پس از آن توبه نموده ديگر نبايد او را به آن لقب خواند و از سياق آيه چنين برمىآيد كه مقصود لقب بد است زيرا كه پس از آن فرمود : ( بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمانِ ) اشاره به اينكه ايمان مثل آب طاهرى ماند كه تمام چركيها و كثافات را ميشويد و محل را پاك ميگرداند اين است كه نهى شده كه كسى كه ايمان آورده ديگر وى را بلقب بد مخوانيد . وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ كسى كه مؤمنين را به زبان يا به چشم و اشاره برنجاند و عيب كسى را فاش گرداند چنين كسى از فاسقين بشمار ميرود و اگر توبه نكرد از ظالمين محسوب خواهد گرديد . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ مفسرين در شأن نزول آيه گفته‌اند اين آيه در باره دو مرد از اصحاب رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم فرود آمده و سببش اين بود حضرت قرار داد هر فقيرى براى تأمين