رسول خدا ( صلى اللّه عليه و آله ) را كه از منابع رجالى اهل سنت استخراج كرده در جاى خودش براساس حروف الفبا نگاشته ولى پس از چندى ، تنها صحابه موثق يا حسن را ضمن نام راويان در جاى اصلى خودش آورده و ديگر افراد را با عنوان « تذييل » زير هر عنوان از نامها ذكر كرده است ؛ براى مثال در نام اسود تذييلى مشتمل بر 11 صحابه مجهول كه نامشان اسود است آمده است .
ب ) عناوين غيرروات : تنقيح المقال در بسيارى از موارد از شيوهء كتب رجالى خارج شده و به شرححال اشخاصى غير از رجال حديث پرداخته است و به شيوه كتب تراجم گراييده است و در واقع كتاب او اعمّ از رجال و تراجم است . « 1 »
2 . محتواى شرححالها . مؤلف پس از ذكر هر عنوان ، مطالب ذيل را در شرح حال شخص مىآورد :
1 . شيوهء تلفظ و خصوصيات هجايى برخى نامها را با عنوان « الضبط » بيان كرده و نيز غالبا وجه نامگذارى را با استفاده از ايضاح الإشتباه و توضيح المشتبه و تاج العروس بيان كرده است .
2 . شرححال به نقل از منابع رجالى ، كه با عنوان « الترجمه » بيان شده است . وى غالبا كلام شيخ طوسى در رجال يا فهرست را ابتدا و ديگر مصادر رجالى را پس از كلام وى آورده است . « 2 »
3 . تمييز مشتركات ، با نقل عبارات جامع المقال و هداية المحدثين و جامع الرواة و تحقيق در باب وحدت يا تعدد يك عنوان و گاه با عنوان « التمييز » اين مباحث را مطرح مىكند . « 3 »
4 . مدح و ذم با استفاده از آراء رجاليون و روايات او در كتب حديث . در اين
هامش
( 1 ) . براى نمونه در پايان باب احمد نام دو تن از شهداى كربلا را افزوده است كه راوى هم نيستند .
برخى شرححال همهء شهداى كربلا را از كتاب تنقيح المقال استخراج كردهاند ( ابصار العين فى انصار الحسين ( عليه السلام ) ) .
( 2 ) . براى نمونه رجوع كنيد به : ج 3 ، ص 236 ، 245 ، 251 ، 258 و 288 - 290 .
( 3 ) . براى نمونه رجوع كنيد به : ج 3 ، ص 64 - 71 ، 267 - 268 و 282 - 288 .