راويان حديث ، گفتهاند : چون شتر به راه افتاد ، امام عليه السلام با صداى بلند به ما فرمود :
بِشُروطِها ، وَ أنا مِنْ شُروطِها . « 1 »
امّا اين ، شرطهايى دارد و من ، از شرطهاى آن هستم .
بنا بر اين ، شرطِ اتمام كلمهء توحيد ، ولايتِ اهل بيت عليهم السلام است . پيامبر صلى الله عليه و آله ، دوستى اهل بيت عليهم السلام ، را سبب كمال دين دانسته و فرموده است :
حُبُّ أهلِ بَيتِي وَ ذُرِّيَّتِي اسْتِكمالُ الدِّينِ . « 2 »
دوست داشتن اهل بيت من و فرزندانم ، كمال دين است .
بدين سان ، با ولايت اهل بيت عليهم السلام ، دين اسلام ، كامل و نعمت خداوند متعال بر امّت اسلامى ، تمام مىشود و « عَظُمَتِ النِّعْمَة » ، يعنى : نعمت عظيم مىگردد :
« الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً .
« 3 »
امروز ، دين شما را برايتان ، كامل و نعمت خود را بر شما ، تمام كردم و اسلام را براى شما [ به عنوان ] آيين برگزيدم » .
اين آيه كه در آخرين سال زندگانى پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شد ، رمزِ تداومِ دينِ كامل را بيان فرموده است ؛ زيرا پيش از آن ، تمامِ احكام فردى و اجتماعى ، بيان شده بود و حتّى فريضهء حج ، در همان سال ، به وسيلهء پيامبر صلى الله عليه و آله به انجام رسيد . بنا بر اين ، در روز غدير خم ، اين آيه ، ابلاغ شد تا دينِ كامل ، از دينِ ناقص ، باز شناسانده شود . محبّت اهل بيت عليهم السلام بزرگ شمارىِ نعمتى است كه خداوند براى تداومِ اسلام كامل ، عطا فرمود .
4 . اتّحاد امّت اسلامى
رمز عزّت ، عظمت و بزرگى امّت اسلامى ، وحدت كلمه است . شرايط سياسى -
هامش
( 1 ) . التوحيد ، ص 25 ، ح 23 .
( 2 ) . الأمالى ، صدوق ، ص 259 ، ح 1 .
( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 3 .