اين كتاب ، بارها به چاپ رسيده و نسخههاى فراوان و چندين ترجمهء فارسى دارد . « 1 » در كتابخانههاى ايران حد اقل 115 نسخه خطّى از اين اثر شناسايى شده است . « 2 » شيخ صدوق در اين كتاب به غيبت پيامبران ، روايات غيبت از چهارده معصوم ، توقيعات ، معمّرين و مسائل ديگر پرداخته است . كتاب ، داراى 58 باب است . شيخ صدوق در اين كتاب ، تنها به نقل روايت اكتفا نكرده ، بلكه در موارد بسيارى در ابتداى باب يا انتهاى آن توضيحاتى آورده است . علاوه بر آن در ابتداى كتاب ، مقدّمهاى طولانى بيش از يكصد صفحه در مباحث امامت به صورت كلّى و پاسخ به شبهات نگاشته است .
3 . الغيبة ، محمّد بن ابراهيم بن جعفر نعمانى ( زنده در 342 ق ) . « 3 » از اين اثر در كتابخانههاى ايران ده نسخهء خطّى شناسايى شده است . « 4 » اين كتاب ، بارها به چاپ رسيده و چندين ترجمهء چاپ شده به زبان فارسى دارد . « 5 » نويسنده ، پانصد حديث در بارهء امام مهدى عليه السلام گرد آورده است . سال تأليف آن 342 هجرى است .
هامش
( 1 ) . كتابنامهء حضرت مهدى عليه السلام : ج 1 ص 239 - 238 و 273 و 392 و 393 و 394 و 404 و 405 و ج 2 ص 605 .
( 2 ) . رك : فهرستگان نسخ خطّى حديث و علوم حديث : ج 2 ص 310 .
( 3 ) . جواد على در كتاب المهدى المنتظر عند الشيعة الإثنى عشرية ( ص 24 ) وفات وى را 328 ق ، ذكر كرده است و در پاياننامهء بررسى مسئلهء غيبت امام عصر در قرآن و حديث ( ص 202 ) ، سال وفات وى حدود 360 ق آمده است . در منابع كهن به هيچ يك از اين دو تاريخ ، اشاره نشده و تفاوت نيز بسيار است . مؤلف پاياننامه ( ص 203 ، پاورقى 1 ) بر اساس عبارتى از نعمانى ، سال تأليف كتاب را پس از 335 ق مىداند .
( 4 ) . رك : فهرستگان حديث و علوم حديث : ج 5 ص 132 .
( 5 ) . كتابنامهء حضرت مهدى عليه السلام : ج 1 ص 236 - 237 و ج 2 ص 538 - 537 .