سيّد محمّد بن عبد النبى اخبارى ( م 1232 ق )
وى ، فقيه ، محدّث ، متكلّم شيعه و از عالمان مشهور اخبارى و سخت متعصّب است كه در سال 1178 ق ، در هند به دنيا آمد . او در سال 1198 ق ، به حج رفت و از آن جا عازم عراق گرديد و در نجف ، كاظمين و كربلا اقامت گزيد و نزد سيّد محمّد مهدى شهرستانى ، درس خواند و از او و محمّد على بن محمّد باقر بهبهانى و موسى بن على بحرانى ، اجازهء روايت دارد .
اخبارى ، در اثر فشار اصوليان ، ناگزير شد عراق را ترك كند و به ايران بيايد . وى ، مدّتى در مشهد و تهران بود « 1 »
و باز ناچار شد به عراق باز گردد و در كاظمين بماند .
سرانجام ، داوود پاشا ، رقيب اسعد پاشا در كار وزارت ، چون از رابطهء دوستانهء اسعد پاشا با ميرزا محمّد و قدرت ميرزا آگاه شد ، ترسيد و با بهانهء اختلافات اخباريان و اصوليان ، با شورانيدن نهانى اوباش بغداد بر ضدّ ميرزا محمّد ، باعث شد تا او و پسر بزرگش سيّد احمد كشته شوند .
ميرزا محمّد ، بيش از هشتاد اثر از خود به جاى گذاشته است كه در بسياى از آنها مخالفت با اجتهاد را وجههء همّت خود قرار داده است كه آن جمله است :
- اجازه به محمّد باقر بن محمّد على
- اجازة الحديث
- البنيان المرصوص بالبراهين و النصوص
هامش
( 1 ) . با توجّه به توانايى او در علم اعداد ، طلسمات ، تسخير ارواح و . . . امناى دربار پادشاه ايران در سال 1218 ق ، از او خواستند كه در قتل ايشپخدر ، تدبيرى بينديشد . او قبول كرد و چهل روز مهلت خواست تا سرِ او را براى شاه حاضر كند و خود در بقعهء حضرت عبد العظيم به كنجى رفت و به گفتن ذكر و اوراد مشغول شد تا اين كه در موعد تعيين شده ، وعدهء او عملى شد . امناى شاه ، از كار او به وحشت افتادند و با ترفندى از شاه خواستند او را با احترام ، روانهء عتبات مقدس كند ( ناسخ التواريخ ، قاجاريه ، ج 1 ، ص 142 ) .