عطف به « يمكن » قبلى مىباشد .
بل يبقى منه شىء امكن استيفائه : ضمير در « منه » به غرض يا مصلحت و در « استيفائه » به شىء برگشته و جملهء « امكن استيفائه » صفت « شىء » مىباشد .
او لا يمكن : ضمير در « لا يمكن » به « استيفائه » برگشته و اين عبارت عطف بر « امكن استيفائه » مىباشد .
و ما امكن كان به مقدار يجب تداركه : ضمير در « امكن » به ماء موصوله به معناى مصلحت مستوفى و در « كان » به « ما امكن » يعنى ممكن و در « تداركه » به مقدار برگشته و كلمهء « يجب تداركه » صفت « مقدار » مىباشد .
او يكون به مقدار يستحبّ : ضمير در « يكون » به « ما امكن » و در « يستحبّ » به مقدار برگشته و جملهء « يستحبّ » صفت « مقدار » مىباشد .
و لا يخفى انّه ان كان وافيا به : ضمير در « انّه » و ضمير در « كان » به تكليف اضطرارى و در « به » به تمام مصلحت برگشته و عبارت « انّه الخ » فاعل براى « يخفى » مىباشد .
فيجزى : ضمير در « يجزى » به تكليف اضطرارى برمىگردد .
لا قضاء و لا اعادة : كلمهء « قضاء » و « اعادة » تمييز نسبت مىباشند .
و كذا : يعنى « لا يبقى مجال اصلا للتّدارك لا قضاء و لا اعادة » .
لو لم يكن وافيا : ضمير در « يكن » به تكليف اضطرارى برگشته و مقصود از « وافيا » وافى به تمام مصلحت مىباشد . يعنى « وافيا به » .
و لكن لا يمكن تداركه : ضمير در « تداركه » به قرينهء مقام به مقدار باقيمانده از مصلحت برمىگردد .
و لا يكاد يسوغ له البدار : ضمير در « له » به قرينهء مقام به « مكلّف » برگشته و مقصود از « بدار » يعنى انجام عمل و مأمور به در اوّل وقت .
فى هذه الصّورة : يعنى صورتى كه عمل اضطرارى وافى به تمام غرض نبوده و امكان
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 818
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٨١٨