مشاراليه « ذلك » نيز علّيّت مبدأ براى حكم مىباشد .
مع عدم الكفاية : يعنى « مع عدم كفاية مجرّد صحّة جرى المشتقّ عليه » .
مدار صحّة الجرى عليه و اتّصافه به : ضمير در « عليه » و « اتّصافه » به موضوع و در « به » به عنوان يعنى مشتقّ برمىگردد .
حدوثا و بقاء : اين دو كلمه تمييز براى نسبت جملهء قبل بوده و مقصود آن است كه تنها حدوث مشتقّ براى ثبوت حكم بر موضوع كافى نبوده بلكه بايد آن صفت باقى هم باشد .
اذا عرفت هذا : مشاراليه « هذا » مقدّمه يعنى اقسام سهگانهء نحوهء اخذ اوصاف عنوانيّه در موضوع احكام مىباشد .
انّ الاستدلال بهذا الوجه : منظور از « الاستدلال » استدلال اعمّى بوده و مقصود از « هذا الوجه » نيز وجه سوّم ( الثّالث ) مىباشد .
انّما يتمّ لو كان اخذ العنوان : ضمير در « يتمّ » به استدلال برگشته و مقصود از « العنوان » نيز عنوان ظالم در آيهء شريفه مىباشد .
على النّحو الاخير : يعنى قسم سوّم .
لما تمّ : ضمير در « تمّ » به استدلال برمىگردد .
بعد عدم التّلبّس بالمبدا ظاهرا حين التّصدّى : مقصود از « عدم التّلبّس » عدم تلبّس افرادى است كه عبادت صنم داشتهاند . و منظور از « المبدا » ظلم بوده و كلمهء « ظاهرا » حال براى فاعل « تلبّس » مىباشد . يعنى افرادى كه عبادت صنم مىكردند ظاهرا ديگر متلبّس به عبادت صنم ( ظلم ) به هنگام تصدّى امر خلافت نمىباشند .
فلا بدّ ان يكون للاعمّ : ضمير در « يكون » به مشتقّ برمىگردد .
ليكون حين التّصدّى الخ : ضمير در « يكون » به متصدّيان امر خلافت برمىگردد .
و لو انقضى عنهم : ضمير در « عنهم » به متصدّيان برمىگردد .
و امّا اذ كان على النّحو الثّانى فلا : ضمير در « كان » به اخذ عنوان برگشته و مقصود از
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 460
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٦٠