حجّة القول بعد الاشتراط : مقصود از « عدم اشتراط » عدم اشتراط تلبّس يعنى قول به وضع مشتقّ براى اعمّ مىباشد .
عمّن انقضى عنه المبدأ : ضمير در « عنه » به « من موصوله » كه مقصود از آن ذات بوده برمىگردد .
و فيه : ضمير در « فيه » به ثانى يعنى وجه دوّم برمىگردد .
انّ عدم صحّته فى مثلهما : ضمير در « صحّته » به سلب و در « مثلهما » به مضروب و مقتول برگشته و مقصود از مثل مضروب و مقتول ، مشتقّاتى بوده كه از مبدأ آنها فعليّت اراده نشده باشد .
انّما هو لاجل انّه : ضمير « هو » به عدم صحّت سلب برگشته و ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
يكون التّلبّس به باقيا فى الحال : ضمير در « به » به معنا برگشته و مقصود از « فى الحال » زمان نطق مىباشد .
و لو مجازا : يعنى « و لو كان بقاء التّلبّس مجازا » .
انّه لا يتفاوت الحال فيما هو المهمّ : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و كلمهء « الحال » مفعول فيه ولى منصوب به نزع خافض بوده و فاعل « يتفاوت » كلمهء « اختلاف » مىباشد و ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى موضوع له مشتقّ برمىگردد .
اختلاف ما يراد من المبدأ : كلمهء « اختلاف » فاعل براى « يتفاوت » بوده كه اضافه به ماء موصوله شده و كلمهء « من المبدأ » بيان ماء موصوله مىباشد .
فى كونه حقيقة او مجازا : ضمير در « كونه » به « ما يراد من المبدأ » برگشته و اين جار و مجرور متعلّق به « اختلاف » مىباشد .
و امّا لو اريد منه : ضمير در « منه » به مبدأ برمىگردد .
نفس ما وقع على الذّات : ضمير فاعلى در « وقع » به ماء موصوله به معناى فعل برمىگردد .
فيما لو كان به لحاظ حال التّلبّس و الوقوع : ضمير در « كان » به سلب برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 442
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٤٢