الّذى سمّيناه بحث الملازمات العقليّة : ضمير مفعولى در « سمّيناه » به « هذا المقصد الثّانى » برگشته و كلمهء « بحث » مفعول دوّم و اضافه به بعدش شده است .
عقدنا لاجل بيان ذلك . . . سيأتى : ضمير مفعولى در « عقدناه » به مقصد دوّم و ضمير در « سياتى » به « النّحو » برگشته و مشار اليه « ذلك » ملازمه بين حكم عقل و شرع مىباشد .
و يكون فيه . . . المبحوث عنها الخ : ضمير در « فيه » به مقصد دوّم و ضمير در « عنها » به حجّيّت عقل برمىگردد .
يتعلّقان بالاحكام العقليّة . . . نستعين بها الخ : ضمير در « يتعلّقان » به « امرين » برگشته و جملهء « يتعلّقان الخ » صفت براى « امرين » بوده و ضمير در « بها » به مقدّمه برمىگردد .
و هما 1 - اقسام الدّليل العقلى : يعنى « و هما الاوّل اقسام الدّليل العقلى » ضمير « هما » مبتدا و به امرين برگشته و كلمهء « الاوّل » مبتداى دوّم و كلمهء « اقسام » خبر براى مبتداى دوّم و اضافه به بعدش شده است و مبتداى دوّم با خبرش ، خبر براى « هما » مىباشد .
ما يحكم به العقل الّذى . . . ينقسم الى قسمين : ضمير در « به » به ماء موصوله به معناى اسباب و ضمير در « ينقسم » به دليل عقلى يا اسباب حكم عقل برمىگردد .
ما يستقلّ به العقل و ما لا يستقلّ به العقل : ضمير در هر دو « به » به ماء موصوله به معناى دليل يا اسباب برمىگردد .
مستقلّات و غير مستقلّات : كلمهء « مستقلّات » و « غير » كه اضافه به بعدش شده ، بدل تفصيلى براى « قسمين » مىباشند .
كثيرا ما تجرى . . . و يقصدون بها المعنى الّذى سنوضّحه : ضمير در « تجرى » و « بها » به « هذه التّعبيرات » و ضمير مفعولى در « سنوضّحه » به « المعنى » برمىگردد .
بل يقصدون به معنى آخر : ضمير در « يقصدون » به اصوليّون و ضمير در « به » به قول يعنى « انّ هذا الخ » برمىگردد .
و هو ما يحكم به العقل بداهة : ضمير « هو » به معناى آخر و ضمير در « به » به ماء موصوله
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 15
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٥