كرم كرديم و اعمال پسنديده خود را ذكر نموديم كه فخركردن به يكديگر باشد ، و مىشود مكارمة را از باب افعال گفت ، و در اين صورت معنايش اكرامكردن هريك از دو طرف است ديگرى را .
( بيان المغالبة )
دانستى كه باب مفاعلة براى بيان وقوع فعل است از دو فاعل در برابر همديگر ، و ممكن است يكى از دو طرف در فعل بر طرف ديگر غلبة كند ، پس اگر خواستند بيان كنند غلبة با كدام طرف است ، فعل ثلاثى مجردى از همان ماده ولى از باب " فعل يفعل " پس از آن ميآورند ، گرچه از اين باب نباشد ، و طرف غالب را فاعل و طرف مغلوب را مفعول آن فعل قرار ميدهند ، در اين مثالها مشاهده شود :
" صارعت زيدا فصرعته : كشتى گرفتم با زيد پس بر او غلبة كردم و زمينش زدم " ثلاثى اين مثال از باب " فعل يفعل " است .
ولى اگر مضارعش در اينجا آورده شود " يصرع " گفته مىشود .
" قاتلنا القوم فقتلناهم : مقاتله كرديم آن گروه را پس غلبة كرديم و آنان را كشتيم " ثلاثى اين مثال از باب " فعل يفعل " است .
" اضارب زيدا فاضربه : مضاربة ميكنم زيد را پس بر او غلبة ميكنم در زدن " ثلاثى اين مثال از باب " فعل يفعل " است .
" عالم زيد بكرا فعلم زيدا : زيد و بكر در مقابل يكديگر اظهار دانش كردند پس بكر بر زيد غالب شد و از او اعلم بود " ثلاثى اين مثال از باب " فعل يفعل " است .
" كارمت زيدا فكرمنى : مكارمة كردم با زيد پس غلبه كرد بر من