بلوغا : رسيدن " است ، و مثال مصدر تفعلة " بصّر ، يبصّر ، تبصرة :
آگاهكردن "
( معانى باب تفعيل )
باب تفعيل براى چند معنى آمده است ، و تكرار حرف وسط دلالت بر يكى از آن معانى مينمايد .
( 1 - تعدية )
چنانچه در باب افعال دانسته شد ، مانند :
" فرح زيد : شاد شد زيد " و " فرّح زيد : شاد كرد زيد " شنونده منتظر است كه بداند مفعول كيست ، متكلم اگر بخواهد بگويد كيست ، مثلا ميگويد : " فرّح زيد عمرا : شاد كرد زيد عمرو را " .
" نزل الملك : فرود آمد فرشته ، نزّل اللّه الكتاب : فرو فرستاد خدا كتاب را "
( 2 - تكثير )
يعنى بسيارى فعل ، و آن شش صورت است :
1 - بسيارى فعل فقط در فعل غير متعدى ، مانند : " طوّفت فى البلد : بسيار طواف كردم در شهر " طواف : گرديدن است ، و مانند آن است " جوّلت " .
2 - بسيارى فعل فقط در فعل متعدى ، مانند : " ضرّبت زيدا :
بسيار زدم زيد را " .
3 - بسيارى فعل و فاعل در فعل غير متعدى ، مانند : " موّتت الآبال : شتران بسيارى مردند " .